Đối chiếu bản dịch & ngôn ngữ
1 Ma-ca-bê 3
| Câu | DRA English · Douay-Rheims (Challoner) | LCCMN Tiếng Việt · KPA — ấn bản Lời Chúa cho mọi người | LXX Hy Lạp · Septuagint (Swete 1930) | Vulg Latinh · Clementine Vulgate | WEB-C English · World English Bible (Catholic Edition) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Then his son Judas, called Machabeus, rose up in his stead. | Ông Giu-đa cũng gọi là Ma-ca-bê, con ông Mát-tít-gia, đứng lên thay cha. | Καὶ ἀνέστη Ἰούδας ὁ καλούμενος Μακκαβαῖος υἱὸς αὐτοῦ ἀντ᾽ αὐτοῦ. | Et surrexit Judas, qui vocabatur Machabæus, filius ejus, pro eo: | His son Judas, who was called Maccabaeus, rose up in his place. |
| 2 | And all his brethren helped him, and all they that had joined themselves to his father, and they fought with cheerfulness the battle of Israel. | Tất cả anh em ông và mọi người thuộc phe của cha ông đều ủng hộ ông, và họ phấn khởi tham gia cuộc kháng chiến của dân Ít-ra-en. | καὶ ἐβοήθουν αὐτῷ πάντες οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ, καὶ πάντες ὅσοι ἐκολλήθησαν τῷ πατρὶ αὐτοῦ, καὶ ἐπολέμουν τὸν πόλεμον Ἰσραὴλ μετ᾽ εὐφροσύνης. | et adjuvabant eum omnes fratres ejus, et universi qui se conjunxerant patri ejus, et præliabantur prælium Israël cum lætitia. | All his kindred helped him, and so did all those who joined with his father, and they fought with gladness the battle of Israel. |
| 3 | And he got his people great honour, and put on a breastplate as a giant, and girt his warlike armour about him in battles, and protected the camp with his sword. | Ông đã làm cho dân mình được tiếng tăm lừng lẫy.Ông mặc áo giáp như một vị anh hùng, mình mang đầy vũ khí.Ông giao tranh nhiều trận và vung gươm bảo vệ trại quân. | καὶ ἐπλάτυνεν δόξαν τῷ λαῷ αὐτοῦ· καὶ ἐνεδύσατο θώρακα ὡς γίγας, καὶ συνεζώσατο τὰ σκεύη τὰ πολεμικὰ αὐτοῦ· πολέμους συνεστήσατο, σκεπάζων παρεμβολὴν ἐν ῥομφαίᾳ. | [Et dilatavit gloriam populo suo, et induit se loricam sicut gigas, et succinxit se arma bellica sua in præliis, et protegebat castra gladio suo. | He got his people great glory, and put on a breastplate like a giant, and bound his warlike harness around him, and set battles in array, protecting the army with his sword. |
| 4 | In his acts he was like a lion, and like a lion’s whelp roaring for his prey. | Khi hành động, ông giống như sư tử,như sư tử con rống lên săn mồi. | καὶ ὡμοιώθη λέοντι ἐν τοῖς ἔργοις αὐτοῦ, καὶ ὡς σκύμνος ἐρευγόμενος εἰς θήραν. | Similis factus est leoni in operibus suis, et sicut catulus leonis rugiens in venatione. | He was like a lion in his deeds, and like a lion’s cub roaring for prey. |
| 5 | And he pursued the wicked and sought them out, and them that troubled his people he burnt with fire: | Phát hiện ra quân vô đạo, ông liền đánh đuổivà phóng hoả đốt những kẻ gây rối trong dân. | καὶ ἐδίωξεν ἀνόμους ἐξερευνῶν, καὶ τοὺς ταράσσοντας τὸν λαὸν αὐτοῦ ἐφλόγισεν· | Et persecutus est iniquos perscrutans eos: et qui conturbabant populum suum, eos succendit flammis: | He hunted and pursued the lawless, and he burned up those who troubled his people. |
| 6 | And his enemies were driven away for fear of him, and all the workers of iniquity were troubled: and salvation prospered in his hand. | Quân vô đạo co rúm lại vì nỗi kinh hoàng ông gây ra cho chúng,mọi kẻ làm điều gian ác phải thất điên bát đảovà cuộc giải phóng trôi chảy nhờ tay ông. | καὶ συνεστάλησαν οἱ ἄνομοι ἀπὸ τοῦ φόβου αὐτοῦ, καὶ πάντες οἱ ἐργάται τῆς ἀνομίας συνεταράχθησαν, καὶ εὐοδώθη σωτηρία ἐν χειρὶ αὐτοῦ. | et repulsi sunt inimici ejus præ timore ejus, et omnes operarii iniquitatis conturbati sunt: et directa est salus in manu ejus. | The lawless shrunk back for fear of him, and all the workers of lawlessness were very troubled, and deliverance prospered in his hand. |
| 7 | And he grieved many kings, and made Jacob glad with his works, and his memory is blessed for ever. | Ông làm cho vua chúa phải ngậm đắng nuốt cay;nhờ chiến tích của ông, tổ phụ Gia-cóp được vui lòng thoả dạ;tới muôn đời, nhắc nhở đến ông vẫn còn là một mối phúc. | καὶ ἐπίκρανεν βασιλεῖς πολλούς, καὶ ηὔφρανεν τὸν Ἰακὼβ ἐν τοῖς ἔργοις αὐτοῦ, καὶ ἕως τοῦ αἰῶνος τὸ μνημόσυνον αὐτοῦ εἰς εὐλογίαν. | Et exacerbabat reges multos, et lætificabat Jacob in operibus suis, et in sæculum memoria ejus in benedictione. | He angered many kings and made Jacob glad with his acts. His memory is blessed forever. |
| 8 | And he went through the cities of Juda, and destroyed the wicked out of them, and turned away wrath from Israel. | Ông rong ruổi các thành xứ Giu-đađể tiêu diệt những quân vô đạovà hướng cơn thịnh nộ ra khỏi Ít-ra-en. | καὶ διῆλθεν ἐν πόλεσιν Ἰούδα, καὶ ἐξωλέθρευσεν ἀσεβεῖς ἐπ᾽ αὐτῆς, καὶ ἀπέστρεψεν ὀργὴν ἀπὸ Ἰσραήλ· | Et perambulavit civitates Juda, et perdidit impios ex eis, et avertit iram ab Israël. | He went through the cities of Judah, destroyed the ungodly out of the land, and turned away wrath from Israel. |
| 9 | And he was renowned even to the utmost part of the earth, and he gathered them that were perishing. | Tiếng tăm ông vang lừng đến tận cùng cõi đất;ông quy tụ lại những người sắp tiêu vong.2 Mcb 8,1-7 | καὶ ὠνομάσθη ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς, καὶ συνήγαγεν ἀπολλυμένους. | Et nominatus est usque ad novissimum terræ, et congregavit pereuntes.] | He was renowned to the utmost part of the earth. He gathered together those who were ready to perish. |
| 10 | And Apollonius gathered together the Gentiles, and a numerous and great army from Samaria, to make war against Israel. | A-pô-lô-ni-ô quy tụ dân ngoại cùng với một đạo quân hùng mạnh từ Sa-ma-ri, để giao chiến với dân Ít-ra-en. | Καὶ συνήγαγεν Ἀπολλώνιος ἔθνη, καὶ ἀπὸ Σαμαρίας δύναμιν μεγάλην τοῦ πολεμῆσαι πρὸς Ἰσραήλ. | Et congregavit Apollonius gentes, et a Samaria virtutem multam et magnam ad bellandum contra Israël. | Apollonius gathered the Gentiles together with a great army from Samaria to fight against Israel. |
| 11 | And Judas understood it, and went forth to meet him: and he overthrew him, and killed him: and many fell down slain, the rest fled away. | Được tin, ông Giu-đa ra nghênh chiến; ông đánh bại và giết chết A-pô-lô-ni-ô. Nhiều người bị tử thương, còn đám sống sót thì trốn chạy. | καὶ ἔγνω Ἰούδας, καὶ ἐξῆλθεν εἰς συνάντησιν αὐτῷ καὶ ἐπάταξεν αὐτὸν καὶ ἀπέκτεινεν· καὶ ἔπεσον τραυματίαι πολλοί, καὶ οἱ ἐπίλοιποι ἔφυγον. | Et cognovit Judas, et exiit obviam illi: et percussit, et occidit illum: et ceciderunt vulnerati multi, et reliqui fugerunt. | Judas learned of it, and he went out to meet him, struck him, and killed him. Many fell wounded to death, and the rest fled. |
| 12 | And he took their spoils, and Judas took the sword of Apollonius, and fought with it all his lifetime. | Quân Ít-ra-en thu chiến lợi phẩm của chúng; còn ông Giu-đa thì lấy thanh gươm của A-pô-lô-ni-ô và dùng gươm đó để chiến đấu suốt đời ông. | καὶ ἔλαβον τὰ σκεύη αὐτῶν, καὶ τὴν μάχαιραν Ἀπολλωνίου ἔλαβεν Ἰούδας, καὶ ἦν πολεμῶν ἐν αὐτῇ πάσας τὰς ἡμέρας. | Et accepit spolia eorum: et gladium Apollonii abstulit Judas, et erat pugnans in eo omnibus diebus. | They took their spoils, and Judas took Apollonius’ sword, and he fought with it all his days. |
| 13 | And Seron captain of the army of Syria heard that Judas had assembled a company of the faithful, and a congregation with him, | Nghe biết là ông Giu-đa đã tập hợp quanh mình đông đảo quần chúng, cùng với những người trung thành và sãn sàng chiến đấu, Xê-rôn, tướng chỉ huy quân đội Xy-ri, | Καὶ ἤκουσεν Σήρων, ὁ ἄρχων τῆς δυνάμεως Συρίας, ὅτι ἤθροισεν Ἰούδας ἄθροισμα καὶ ἐκκλησίαν πιστῶν μεθ᾽ αὑτοῦ καὶ ἐκπορευομένων εἰς πόλεμον. | Et audivit Seron princeps exercitus Syriæ, quod congregavit Judas congregationem fidelium, et ecclesiam secum, | Seron, the commander of the army of Syria, heard that Judas had gathered a large company, including a body of faithful men who stayed with him, went out to war. |
| 14 | And he said: I will get me a name, and will be glorified in the kingdom, and will overthrow Judas, and those that are with him, that have despised the edict of the king. | tự nhủ: “Ta phải làm cho danh ta lừng lẫy và ta sẽ được vinh hiển trong vương quốc này. Ta sẽ giao chiến với Giu-đa cùng với dân ở đó là bọn người đã coi thường lệnh vua.” | καὶ εἶπεν Ποιήσω ἐμαυτῷ ὄνομα, καὶ δοξασθήσομαι ἐν τῇ βασιλείᾳ, καὶ πολεμήσω τὸν Ἰούδαν καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ καὶ τοὺς ἐξουδενοῦντας τὸν λόγον τοῦ βασιλέως. | et ait: Faciam mihi nomen, et glorificabor in regno, et debellabo Judam, et eos qui cum ipso sunt, qui spernebant verbum regis. | He said, “I will make myself a name and get myself glory in the kingdom. I will fight against Judas and those who are with him, who despise the king’s command. |
| 15 | And he made himself ready: and the host of the wicked went up with him, strong succours, to be revenged of the children of Israel. | Vậy ông ta đã lên đường giao chiến; cùng đi với ông, có một đoàn quân hùng mạnh gồm những kẻ vô đạo để tiếp tay với ông trả thù con cái Ít-ra-en. | καὶ προσέθετο καὶ ἀνέβη μετ᾽ αὐτοῦ παρεμβολὴ ἀσεβῶν ἰσχυρὰ βοηθῆσαι αὐτῷ, ποιῆσαι τὴν ἐκδίκησιν ἐν υἱοῖς Ἰσραήλ. | Et præparavit se: et ascenderunt cum eo castra impiorum fortes auxiliarii ut facerent vindictam in filios Israël. | A mighty army of the ungodly went up with him to help him, to take vengeance on the children of Israel. |
| 16 | And they approached even as far as Bethoron: and Judas went forth to meet him, with a small company. | Khi chúng tiến đến gần đèo Bết Khô-rôn, thì ông Giu-đa đem theo một nhúm người ra nghênh chiến. | καὶ ἤγγισεν ἕως ἀναβάσεως Μεθωρών· καὶ ἐξῆλθεν Ἰούδας εἰς συνάντησιν αὐτῷ ὀλιγοστός. | Et appropinquaverunt usque ad Bethoron: et exivit Judas obviam illi cum paucis. | He came near to the ascent of Bethhoron, and Judas went out to meet him with a small company. |
| 17 | But when they saw the army coming to meet them, they said to Judas: How shall we, being few, be able to fight against so great a multitude and so strong, and we are ready to faint with fasting today? | Vừa thấy đoàn quân đến nghênh chiến với mình, những người này nói với ông Giu-đa: “Chúng ta chỉ có một nhúm người thì làm sao có thể đương đầu nổi với một số đông hùng mạnh như thế kia? Chúng ta lại mệt lử, vì cả ngày nay chưa ăn uống gì.” | ὡς δὲ ἴδαν τὴν παρεμβολὴν ἐρχομένην εἰς συνάντησιν αὐτῷ, εἶπαν τῷ Ἰούδᾳ Τί δυνησόμεθα ὀλιγοστοὶ ὄντες πολεμῆσαι πρὸς πλῆθος τοσοῦτο; καὶ ἡμεῖς ἐκλελύμεθα ἀσιτοῦντες σήμερον. | Ut autem viderunt exercitum venientem sibi obviam, dixerunt Judæ: Quomodo poterimus pauci pugnare contra multitudinem tantam, et tam fortem, et nos fatigati sumus jejunio hodie? | But when they saw the army coming to meet them, they said to Judas, “What? Shall we be able, being a small company, to fight against so great and strong a multitude? We for our part are faint, having tasted no food this day.” |
| 18 | And Judas said: It is an easy matter for many to be shut up in the hands of a few: and there is no difference in the sight of the God of heaven to deliver with a great multitude, or with a small company: | Ông Giu-đa nói: “Nhiều người mà bị rơi vào tay một ít người, chuyện đó cũng dễ thôi! Vả lại, đối với Trời, dùng nhiều người hay ít người mà cứu thoát cũng chẳng khác nhau. | καὶ εἶπεν Ἰούδας Εὔκοπόν ἐστιν συνκλεισθῆναι πολλοὺς ἐν χερσὶν ὀλίγων· καὶ οὐκ ἔστιν διαφορὰ ἐναντίον τοῦ οὐρανοῦ σώζειν ἐν πολλοῖς ἢ ἐν ὀλίγοις. | Et ait Judas: Facile est concludi multos in manus paucorum: et non est differentia in conspectu Dei cæli liberare in multis, et in paucis: | Judas said, “It is an easy thing for many to be hemmed in by the hands of a few. With heaven it is all one, to save by many or by few; |
| 19 | For the success of war is not in the multitude of the army, but strength cometh from heaven. | Bởi vì người ta thắng trận không phải nhờ số quân đông đảo, nhưng là nhờ Trời ban sức mạnh cho. | ὅτι οὐκ ἐν πλήθει δυνάμεως νίκη πολέμου ἐστίν, ἀλλ᾽ ἢ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἰσχύς. | quoniam non in multitudine exercitus victoria belli, sed de cælo fortitudo est. | for victory in battle stands not in the multitude of an army, but strength is from heaven. |
| 20 | They come against us with an insolent multitude, and with pride, to destroy us, and our wives, and our children, and to take our spoils. | Chúng nó đến đánh chúng ta, thật bạo ngược gian tà, nhằm tiêu diệt chúng ta, và vợ con chúng ta, rồi cướp bóc chúng ta; | αὐτοὶ ἔρχονται πρὸς ἡμᾶς πλήθει ὕβρεως καὶ ἀνομίας, τοῦ ἐξᾶραι ἡμᾶς καὶ τὰς γυναῖκας ἡμῶν καὶ τὰ τέκνα ἡμῶν, τοῦ σκυλεῦσαι ἡμᾶς. | Ipsi veniunt ad nos in multitudine contumaci, et superbia, ut disperdant nos, et uxores nostras, et filios nostros, et ut spolient nos: | They come to us in fullness of insolence and lawlessness, to destroy us and our wives and our children, and to plunder us, |
| 21 | But we will fight for our lives and our laws: | còn chúng ta, chúng ta giao chiến để bảo toàn sinh mạng và các tập tục của chúng ta. | ἡμεῖς δὲ πολεμοῦμεν περὶ τῶν ψυχῶν ἡμῶν καὶ τῶν νομίμων ἡμῶν. | nos vero pugnabimus pro animabus nostris, et legibus nostris: | but we fight for our lives and our laws. |
| 22 | And the Lord himself will overthrow them before our face: but as for you, fear them not. | Chính Trời sẽ nghiền nát chúng nó trước mặt chúng ta; vậy anh em đừng sợ!” | καὶ αὐτὸς συντρίψει αὐτοὺς πρὸ προσώπου ἡμῶν· ὑμεῖς δὲ μὴ φοβηθῆτε ἀπ᾽ αὐτῶν. | et ipse Dominus conteret eos ante faciem nostram: vos autem ne timueritis eos. | He himself will crush them before our face; but as for you, don’t be afraid of them. |
| 23 | And as soon as he had made an end of speaking, he rushed suddenly upon them: and Seron and his host were overthrown before him: | Nói xong, ông bất thần xông vào chúng. Xê-rôn cùng với đoàn quân bị nghiền nát trước mặt ông. | ὡς δὲ ἐπαύσατο λαλῶν, ἐνήλατο ἐπ᾽ αὐτοὺς ἄφνω, καὶ συνετρίβη Σήρων καὶ ἡ παρεμβολὴ αὐτοῦ ἐνώπιον αὐτοῦ. | Ut cessavit autem loqui, insiluit in eos subito: et contritus est Seron et exercitus ejus in conspectu ipsius: | Now when he had finished speaking, he rushed suddenly against Seron and his army, and they were defeated before him. |
| 24 | And he pursued him by the descent of Bethoron even to the plain, and there fell of them eight hundred men, and the rest fled into the land of the Philistines. | Quân Ít-ra-en đuổi theo chúng từ Bết Khô-rôn cho đến đồng bằng. Khoảng tám trăm người bọn chúng đã ngã gục; số còn lại chạy trốn sang đất người Phi-li-tinh. | καὶ ἐδίωκον αὐτοὺς ἐν τῇ καταβάσει Βαιθωρὼν ἕως τοῦ πεδίου· καὶ ἔπεσον ἀπ᾽ αὐτῶν εἰς ἄνδρας ὀκτακοσίους· οἱ δὲ λοιποὶ ἔφυγον εἰς γῆν Φυλιστιείμ. | et persecutus est eum in descensu Bethoron usque in campum, et ceciderunt ex eis octingenti viri, reliqui autem fugerunt in terram Philisthiim. | They pursued them down the descent of Bethhoron to the plain, and about eight hundred men of them fell; but the rest fled into the land of the Philistines. |
| 25 | And the fear of Judas and of his brethren, and the dread of them fell upon all the nations round about them. | Thiên hạ bắt đầu sợ ông Giu-đa và các anh em. Các dân tộc chung quanh đều kinh hãi. | καὶ ἤρξατο ὁ φόβος Ἰούδα καὶ τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ, καὶ ἡ πτόη ἔπιπτεν ἐπὶ τὰ ἔθνη τὰ κύκλῳ αὐτῶν. | Et cecidit timor Judæ ac fratrum ejus, et formido super omnes gentes in circuitu eorum: | The fear of Judas and his kindred, and the dread of them, began to fall on the nations around them. |
| 26 | And his fame came to the king, and all nations told of the battles of Judas. | Tiếng tăm ông Giu-đa đồn đến tai vua. Chư dân bàn tán về những trận đánh của ông. | καὶ ἤγγισεν ἕως τοῦ βασιλέως τὸ ὄνομα αὐτοῦ, καὶ ὑπὲρ τῶν παρατάξεων Ἰούδα ἐξηγεῖτο πᾶν ἔθνος. | et pervenit ad regem nomen ejus, et de præliis Judæ narrabant omnes gentes. | His fame reached the king, and every nation told of the battles of Judas. |
| 27 | Now when king Antiochus heard these words, he was angry in his mind: and he sent and gathered the forces of all his kingdom, an exceeding strong army. | Nghe biết những chuyện đó, vua An-ti-ô-khô đùng đùng nổi giận, sai người đi tập hợp toàn thể quân đội trong vương quốc thành một đoàn quân rất hùng hậu. | Ὡς δὲ ἤκουσεν Ἀντίοχος ὁ βασιλεὺς τοὺς λόγους τούτους, ὠργίσθη θυμῷ· καὶ ἀπέστειλεν καὶ συνήγαγεν τὰς δυνάμεις πάσας τῆς βασιλείας αὐτοῦ, παρεμβολὴν ἰσχυρὰν σφόδρα· | Ut audivit autem rex Antiochus sermones istos, iratus est animo: et misit, et congregavit exercitum universi regni sui, castra fortia valde: | But when King Antiochus heard these words, he was full of indignation; and he sent and gathered together all the forces of his realm, an exceedingly strong army. |
| 28 | And he opened his treasury, and gave out pay to the army for a year: and he commanded them, that they should be ready for all things. | Vua mở kho báu, phát lương cả năm cho quân đội, và truyền lệnh cho họ phải sãn sàng ứng phó với mọi tình huống. | καὶ ἤνοιξεν τὸ γαζοφυλάκιον αὐτοῦ, καὶ ἔδωκεν ὀψώνια ταῖς δυνάμεσιν αὐτοῦ εἰς τὸν ἐνιαυτόν· καὶ ἐνετείλατο αὐτοῖς εἰς ἐνιαυτὸν εἶναι ἑτοίμους εἰς πᾶσαν χρείαν. | et aperuit ærarium suum, et dedit stipendia exercitui in annum: et mandavit illis ut essent parati ad omnia. | He opened his treasury and gave his forces pay for a year, and commanded them to be ready for every need. |
| 29 | And he perceived that the money of his treasures failed, and that the tributes of the country were small because of the dissension, and the evil that he had brought upon the land, that he might take away the laws of old times: | Vậy khi vua thấy bạc trong các kho không đủ, phẩm vật các miền triều cống lại ít, do những mối bất hoà và tai ương vua gây ra trong xứ này vì đã dẹp bỏ các tục lệ có từ xưa, | καὶ ἴδεν ὅτι ἐξέλειπεν τὸ ἀργύριον ἀπὸ τῶν θησαυρῶν· καὶ οἱ φόροι τῆς χώρας ὀλίγοι χάριν τῆς διχοστασίας καὶ πληγῆς ἧς κατεσκεύασεν ἐν τῇ γῇ, τοῦ ἆραι τὰ νόμιμα ἃ ἦσαν ἀφ᾽ ἡμερῶν τῶν πρώτων. | Et vidit quod defecit pecunia de thesauris suis, et tributa regionis modica propter dissensionem et plagam quam fecit in terra, ut tolleret legitima, quæ erant a primis diebus: | He saw that the money was gone from his treasures, and that the tributes of the country were small, because of the dissension and disaster which he had brought upon the land, to the end that he might take away the laws which had been from the first days. |
| 30 | And he feared that he should not have as formerly enough, for charges and gifts, which he had given before with a liberal hand: for he had abounded more than the kings that had been before him. | vua sợ không có gì để chi dùng và ban phát, như đã xảy ra nhiều lần, vì xưa nay vua vẫn là người hào phóng vượt hẳn các vua trước. | καὶ εὐλαβήθη μὴ οὐκ ἔχει ὡς ἅπαξ καὶ δὶς εἰς τὰς δαπάνας καὶ τὰ δόματα ἃ ἐδίδου ἔμπροσθεν δαψιλῇ χειρί, | et timuit ne non haberet ut semel et bis, in sumptus et donaria, quæ dederat ante larga manu: et abundaverat super reges qui ante eum fuerant. | He was afraid that he wouldn’t have enough as at other times for the charges and the gifts which he used to give with a liberal hand, more abundantly than the kings who were before him. |
| 31 | And he was greatly perplexed in mind, and purposed to go into Persia, and to take tributes of the countries, and to gather much money. | Tâm hồn vua vô cùng bối rối; vua quyết định sang Ba-tư lấy phẩm vật các miền triều cống và thu thật nhiều bạc. | καὶ ἠπορεῖτο τῇ ψυχῇ αὐτοῦ σφόδρα· καὶ ἐβουλεύσατο τοῦ πορευθῆναι εἰς τὴν Περσίδα, καὶ λαβεῖν τοὺς φόρους τῶν χωρῶν, καὶ συναγαγεῖν ἀργύριον πολύ. | Et consternatus erat animo valde, et cogitavit ire in Persidem, et accipere tributa regionum, et congregare argentum multum. | And he was exceedingly perplexed in his mind, and he determined to go into Persia, and to take the tributes of those countries, and to gather much money. |
| 32 | And he left Lysias, a nobleman of the blood royal, to oversee the affairs of the kingdom, from the river Euphrates even to the river of Egypt: | Vua để cho ông Ly-xi-a, một người danh giá và thuộc hoàng tộc, trông coi việc nước từ sông Êu-phơ-rát cho đến biên giới Ai-cập | καὶ κατέλειπεν Λυσίαν ἄνθρωπον ἔνδοξον καὶ ἀπὸ γένους τῆς βασιλείας ἐπὶ τῶν πραγμάτων τοῦ βασιλέως, ἀπὸ τοῦ ποταμοῦ Εὐφράτου ἕως τῶν ὁρίων Αἰγύπτου, | Et reliquit Lysiam hominem nobilem de genere regali, super negotia regia, a flumine Euphrate usque ad flumen Ægypti, | He left Lysias, an honorable man, and one of royal lineage, to be over the affairs of the king from the river Euphrates to the borders of Egypt, |
| 33 | And to bring up his son Antiochus, till he came again. | và nuôi nấng con vua là An-ti-ô-khô cho đến khi vua trở về. | καὶ τρέφειν Ἀντίοχον τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἕως τοῦ ἐπιστρέψαι αὐτόν. | et ut nutriret Antiochum filium suum, donec rediret. | and to bring up his son Antiochus, until he came again. |
| 34 | And he delivered to him half the army, and the elephants: and he gave him charge concerning all that he would have done, and concerning the inhabitants of Judea, and Jerusalem: | Vua trao cho ông một nửa số quân cùng với voi và truyền cho ông thi hành mọi quyết định của mình, nhất là về vấn đề dân cư ở Giu-đê và Giê-ru-sa-lem. | καὶ παρέδωκεν αὐτῷ τὰς ἡμίσεις τῶν δυνάμεων καὶ τοὺς ἐλέφαντας, καὶ ἐνετείλατο αὐτῷ περὶ πάντων ὧν ἐβούλετο, καὶ περὶ πάντων τῶν κατοικούντων τὴν Ἰουδαίαν καὶ Ἰερουσαλήμ, | Et tradidit ei medium exercitum, et elephantos: et mandavit ei de omnibus quæ volebat, et de inhabitantibus Judæam, et Jerusalem: | He delivered to Lysias half of his forces and the elephants, and gave him charge of all the things that he would have done, and concerning those who lived in Judea and in Jerusalem, |
| 35 | And that he should send an army against them, to destroy and root out the strength of Israel, and the remnant of Jerusalem, and to take away the memory of them from that place: | Vua truyền cho ông đem quân đến đánh dân ấy, để đập tan và quét sạch lực lượng Ít-ra-en cũng như số còn sót lại ở Giê-ru-sa-lem, khiến chẳng ai nhắc đến họ ở nơi đó nữa; | ἀποστεῖλαι ἐπ᾽ αὐτοὺς δύναμιν, τοῦ ἐκρίψαι καὶ ἐξᾶραι τὴν ἰσχὺν Ἰσραὴλ καὶ τὸ κατάλιμμα Ἰερουσαλήμ, καὶ ἆραι τὸ μνημόσυνον αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ τόπου, | et ut mitteret ad eos exercitum ad conterendam et extirpandam virtutem Israël, et reliquias Jerusalem, et auferendam memoriam eorum de loco: | that he should send an army against them to root out and destroy the strength of Israel and the remnant of Jerusalem, and to take away their memory from the place, |
| 36 | And that he should settle strangers to dwell in all their coasts, and divide their land by lot. | rồi cho những người ngoại bang được đến định cư trong khắp lãnh thổ của họ, đồng thời chia đất họ thành từng phần. | καὶ κατοικῆσαι υἱοὺς ἀλλοτρίους ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις αὐτῶν, καὶ κατακληρονομῆσαι τὴν γῆν αὐτῶν. | et ut constitueret habitatores filios alienigenas in omnibus finibus eorum, et sorte distribueret terram eorum. | and that he should make foreigners live in all their territory, and should divide their land to them by lot. |
| 37 | So the king took the half of the army that remained, and went forth from Antioch the chief city of his kingdom, in the hundred and forty-seventh year: and he passed over the river Euphrates, and went through the higher countries. | Vua đem theo một nửa số quân còn lại và năm một trăm bốn mươi bảy, vua rời kinh đô An-ti-ô-khi-a lên đường. Vua vượt sông Êu-phơ-rát và băng qua các miền thượng du.2 Mcb 8,8-15 | καὶ ὁ βασιλεὺς παρέλαβεν τὰς ἡμίσεις τῶν δυνάμεων τὰς καταλειφθείσας· καὶ ἀπῆρεν ἀπὸ Ἀντιοχίας, ἀπὸ πόλεως βασιλείας αὐτοῦ, ἔτους ἑβδόμου καὶ τεσσερακοστοῦ καὶ ἑκατοστοῦ· καὶ διεπέρασεν τὸν Εὐφράτην ποταμόν, καὶ διεπορεύετο τὰς ἐπάνω χώρας. | Et rex assumpsit partem exercitus residui, et exivit ab Antiochia civitate regni sui anno centesimo et quadragesimo septimo: et transfretavit Euphraten flumen, et perambulabat superiores regiones. | The king took the half that remained of the forces, and left Antioch, his royal city, in the one hundred forty seventh year; and he passed over the river Euphrates, and went through the upper countries. |
| 38 | Then Lysias chose Ptolemee the son of Dorymenus, and Nicanor, and Gorgias, mighty men of the king’s friends. | Ông Ly-xi-a đã chọn Pơ-tô-lê-mai con của Đô-ry-mê-nê, Ni-ca-no và Goóc-ghi-át, những người thế lực trong số các bạn hữu của vua | Καὶ ἐπέλεξεν Λυσίας Πτολεμαῖον τὸν Δορυμένους, Νικάνορα καὶ Γοργίαν, ἄνδρας δυνατοὺς τῶν φίλων τοῦ βασιλέως. | Et elegit Lysias Ptolemæum filium Dorymini, et Nicanorem, et Gorgiam, viros potentes ex amicis regis: | Lysias chose Ptolemy the son of Dorymenes, Nicanor, and Gorgias, mighty men of the king’s friends; |
| 39 | And he sent with them forty thousand men, and seven thousand horsemen: to go into the land of Juda, and to destroy it according to the king’s orders. | và cùng với họ, ông sai bốn mươi ngàn bộ binh, bảy ngàn kỵ binh tiến đến xứ Giu-đa và tàn phá miền ấy theo lệnh của vua. | καὶ ἀπέστειλεν μετ᾽ αὐτῶν τεσσεράκοντα χιλιάδας ἀνδρῶν καὶ ἑπτακισχίλιον ἵππον, τοῦ ἐλθεῖν εἰς γῆν Ἰοὺδα καὶ καταφθεῖραι αὐτὴν κατὰ τὸν λόγον τοῦ βασιλέως. | et misit cum eis quadraginta millia virorum, et septem millia equitum, ut venirent in terram Juda, et disperderent eam secundum verbum regis. | and with them, he sent forty thousand infantry and seven thousand cavalry to go into the land of Judah and to destroy it, according to the word of the king. |
| 40 | So they went forth with all their power, and came, and pitched near Emmaus in the plain country. | Họ ra đi cùng với cả đoàn quân và đến đóng trại ở gần Em-mau, thuộc miền Sơ-phê-la. | καὶ ἀπῆραν σὺν πάσῃ τῇ δυνάμει αὐτῶν καὶ ἦλθον· καὶ παρέβαλον πλησίον Ἀμμαοὺν ἐν τῇ γῇ τῇ πεδινῇ. | Et processerunt cum universa virtute sua, et venerunt, et applicuerunt Emmaum in terra campestri. | They set out with all their army, and came and encamped near Emmaus in the plain country. |
| 41 | And the merchants of the countries heard the fame of them: and they took silver and gold in abundance, and servants: and they came into the camp, to buy the children of Israel for slaves: and there were joined to them the forces of Syria, and of the land of the strangers. | Đám con buôn trong miền ấy nghe đồn về chúng, liền đem theo rất nhiều vàng bạc và cả xích sắt, đến chỗ đóng quân để mua con cái Ít-ra-en làm nô lệ. Một đội quân Xy-ri và Phi-li-tinh cũng tiến đến nhập đoàn với chúng. | καὶ ἤκουσαν οἱ ἔμποροι τῆς χώρας τὸ ὄνομα αὐτῶν, καὶ ἔλαβον ἀργύριον καὶ χρυσίον πολὺ σφόδρα καὶ παῖδας· καὶ ἦλθον εἰς τὴν παρεμβολὴν τοῦ λαβεῖν τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ εἰς παῖδας· καὶ προσεγενήθησαν πρὸς αὐτοὺς δυνάμεις Συρίας καὶ γῆς ἀλλοφύλων. | Et audierunt mercatores regionum nomen eorum: et acceperunt argentum, et aurum multum valde, et pueros, et venerunt in castra ut acciperent filios Israël in servos, et additi sunt ad eos exercitus Syriæ, et terræ alienigenarum. | The merchants of the country heard of their fame, and took silver and gold in large quantities, and fetters, and came into the camp to take the children of Israel for slaves. Forces of Syria and of the land of the Philistines joined with them. |
| 42 | And Judas and his brethren saw that evils were multiplied, and that the armies approached to their borders: and they knew the orders the king had given to destroy the people and utterly abolish them. | Ông Giu-đa và các anh em thấy tai hoạ gia tăng, quân đội ngoại bang chiếm đóng lãnh thổ, đồng thời được biết lệnh vua truyền phải tiêu diệt hoàn toàn dân Ít-ra-en, | Καὶ ἴδεν Ἰούδας καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ ὅτι ἐπληθύνθη τὰ κακά, καὶ αἱ δυνάμεις παρεμβαλοῦσιν ἐν τοῖς ὁρίοις αὐτῶν· καὶ ἐπέγνωσαν τοὺς λόγους τῆς βασιλείας οὓς ἐνετείλατο ποιῆσαι τῷ λαῷ εἰς ἀπώλειαν καὶ συντέλειαν. | Et vidit Judas et fratres ejus, quia multiplicata sunt mala, et exercitus applicabant ad fines eorum: et cognoverunt verba regis, quæ mandavit populo facere in interitum et consummationem: | Judas and his kindred saw that evils were multiplied, and that the forces were encamping in their borders. They learned about the king’s words which he had commanded, to destroy the people and make an end of them. |
| 43 | And they said every man to his neighbour: Let us raise up the low condition of our people, and let us fight for our people, and our sanctuary. | họ bảo nhau: “Ta phải phục hồi dân ta đang bị suy sụp và hãy chiến đấu để bảo vệ dân tộc và Nơi Thánh của ta.” | καὶ εἶπαν ἕκαστος πρὸς τὸν πλησίον αὐτοῦ Ἀναστήσωμεν τὴν καθαίρεσιν τοῦ λαοῦ ἡμῶν καὶ τῶν ἁγίων. | et dixerunt unusquisque ad proximum suum: Erigamus dejectionem populi nostri, et pugnemus pro populo nostro, et sanctis nostris. | Then they each said to his neighbor, “Let’s repair the ruins of our people. Let’s fight for our people and the holy place.” |
| 44 | And the assembly was gathered that they might be ready for battle: and that they might pray, and ask mercy and compassion. | Cộng đoàn được triệu tập để chuẩn bị giao chiến, để cầu nguyện và nài xin lòng trắc ẩn. | καὶ ἠθροίσθησαν ἡ συναγωγὴ τοῦ εἶναι ἑτοίμους εἰς πόλεμον, καὶ τοῦ προσεύξασθαι καὶ αἰτῆσαι ἔλεον καὶ οἰκτειρμούς. | Et congregatus est conventus ut essent parati in prælium, et ut orarent et peterent misericordiam et miserationes. | The congregation was gathered together, that they might be ready for battle, and that they might pray and ask for mercy and compassion. |
| 45 | Now Jerusalem was not inhabited, but was like a desert: there was none of her children that went in or out: and the sanctuary was trodden down: and the children of strangers were in the castle, there was the habitation of the Gentiles: and joy was taken away from Jacob, and the pipe and harp ceased there. | Giê-ru-sa-lem không người cư ngụ như sa mạc hoang vu;dân thành không một ai qua lại, Thánh Điện bị giày xéo,Thành Luỹ trở thành nơi ở cho người ngoại bang,nên lữ quán cho dân ngoại mất rồi!Nhà Gia-cóp không còn hân hoan,đã im bặt tiếng kèn tiếng sáo.2 Mcb 8,16-23 | καὶ Ἰερουσαλὴμ ἦν ἀοίκητος ὡς ἔρημος· οὐκ ἦν ὁ εἰσπορευόμενος καὶ ἐκπορευόμενος ἐκ τῶν γενημάτων αὐτῆς· καὶ τὸ ἁγίασμα καταπατούμενον, καὶ υἱοὶ ἀλλογενῶν ἐν τῇ ἄκρᾳ, κατάλυμα ἐν τοῖς ἔθνεσιν· καὶ ἐξήρθη τέρψις ἐξ Ἰακώβ, καὶ ἐξέλειπεν αὐλὸς καὶ κινύρα. | Et Jerusalem non habitabatur, sed erat sicut desertum: non erat qui ingrederetur et egrederetur de natis ejus. Et sanctum conculcabatur: et filii alienigenarum erant in arce; ibi erat habitatio gentium: et ablata est voluptas a Jacob, et defecit ibi tibia et cithara. | Jerusalem was without inhabitant like a wilderness. There was none of her offspring who went in or went out. The sanctuary was trampled down. Children of foreigners were in the citadel. The Gentiles lived there. Joy was taken away from Jacob, and the pipe and the harp ceased. |
| 46 | And they assembled together, and came to Maspha over against Jerusalem: for in Maspha was a place of prayer heretofore in Israel. | Vậy người Do-thái họp nhau lại và kéo đến Mít-pa, đối diện với Giê-ru-sa-lem, vì ở đó trước kia có một nơi cho người Ít-ra-en cầu nguyện. | καὶ συνήχθησαν καὶ ἤλθοσαν εἰς Μασσηφὰ κατέναντι Ἰερουσαλήμ, ὅτι τόπος προσευχῆς εἰς Μασσηφὰ τὸ πρότερον τῷ Ἰσραήλ. | Et congregati sunt, et venerunt in Maspha contra Jerusalem, quia locus orationis erat in Maspha ante in Israël. | They gathered themselves together, and came to Mizpeh, near Jerusalem; for in Mizpeh there used to be a place of prayer for Israel. |
| 47 | And they fasted that day, and put on haircloth, and put ashes upon their heads: and they rent their garments: | Ngày hôm ấy, họ ăn chay, mặc áo vải thô, rắc tro lên đầu và xé áo mình ra. | καὶ ἐνήστευσαν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, καὶ περιεβάλλοντο σάκκους καὶ σποδὸν ἐπὶ τὰς κεφαλὰς αὐτῶν, καὶ διέρρηξαν τὰ ἱμάτια αὐτῶν. | Et jejunaverunt illa die, et induerunt se ciliciis, et cinerem imposuerunt capiti suo, et disciderunt vestimenta sua: | They fasted that day, put on sackcloth, put ashes on their heads, tore their clothes, |
| 48 | And they laid open the books of the law, in which the Gentiles searched for the likeness of their idols: | Họ mở sách Luật để xem phải làm thế nào, giống như dân ngoại vẫn thỉnh vấn các ngẫu tượng. | καὶ ἐξεπέτασαν τὸ βιβλίον τοῦ νόμου, περὶ ὧν ἐξηρεύνων τὰ ἔθνη τὰ ὁμοιώματα τῶν εἰδώλων αὐτῶν. | et expanderunt libros legis, de quibus scrutabantur gentes similitudinem simulacrorum suorum: | and opened the book of the law, to learn about the things for which the Gentiles consulted the images of their idols. |
| 49 | And they brought the priestly ornaments, and the firstfruits and tithes, and stirred up the Nazarites that had fulfilled their days: | Họ mang theo y phục vẫn dùng khi tế tự cũng như của đầu mùa và thuế thập phân; lại đưa những người có lời khấn na-dia đến, khi những người này đã mãn thời kỳ khấn đặc biệt. | καὶ ἤνεγκαν τὰ ἱμάτια τῆς ἱερωσύνης καὶ τὰ πρωτογενήματα καὶ τὰς δεκάτας· καὶ ἤγειραν τοὺς Ναζιραίους, οἳ ἐπλήρωσαν τὰς ἡμέρας· | et attulerunt ornamenta sacerdotalia, et primitias, et decimas: et suscitaverunt Nazaræos, qui impleverant dies, | They brought the priests’ garments, the first fruits, and the tithes. They stirred up the Nazarites, who had accomplished their days. |
| 50 | And they cried with a loud voice toward heaven, saying: What shall we do with these, and whither shall we carry them? | Họ lớn tiếng kêu lên Trời rằng: “Chúng con phải làm gì cho những người này, phải dẫn đưa họ đi đâu? | καὶ ἐβόησαν φωνῇ εἰς τὸν οὐρανὸν λέγοντες τί ποιήσωμεν τούτοις, καὶ ποῦ αὐτοὺς ἀπαγάγωμεν; | et clamaverunt voce magna in cælum, dicentes: Quid faciemus istis, et quo eos ducemus? | They cried aloud toward heaven, saying, “What should we do with these men? Where should we carry them away? |
| 51 | For thy holies are trodden down, and are profaned, and thy priests are in mourning, and are brought low. | Bởi vì Nơi Thánh của Ngài đã bị giày xéo và ra ô uế, các tư tế của Ngài phải chịu cảnh tang tóc và nếm mùi ô nhục. | καὶ τὰ ἅγιά σου καταπεπάτηται καὶ βεβήλωται, καὶ οἱ ἱερεῖς σου ἐν πένθει καὶ ταπεινώσει. | et sancta tua conculcata sunt, et contaminata sunt, et sacerdotes tui facti sunt in luctum, et in humilitatem: | Your holy place is trampled down and profaned. Your priests mourn in humiliation. |
| 52 | And behold the nations are come together against us to destroy us: thou knowest what they intend against us. | Này các dân ngoại hùa nhau chống lại chúng con nhằm tiêu diệt chúng con. Chính Ngài biết những điều chúng đang toan tính chống lại chúng con. | καὶ ἰδοὺ τὰ ἔθνη συνῆκται ἐφ᾽ ἡμᾶς τοῦ ἐξᾶραι ἡμᾶς· σὺ οἶδας ἃ λογίζονται ἐφ᾽ ἡμᾶς. | et ecce nationes convenerunt adversum nos ut nos disperdant: tu scis quæ cogitant in nos. | Behold, the Gentiles are assembled together against us to destroy us. You know what things they imagine against us. |
| 53 | How shall we be able to stand before their face, unless thou, O God, help us? | Làm sao chúng con có thể đương đầu với chúng nếu chính Ngài không ra tay phù trợ?” | πῶς δυνησόμεθα ὑποστῆναι κατὰ πρόσωπον αὐτῶν, ἐὰν μὴ σὺ βοηθήσῃς ἡμῖν; | Quomodo poterimus subsistere ante faciem eorum, nisi tu, Deus, adjuves nos? | How will we be able to stand against them, unless you help us?” |
| 54 | Then they sounded with trumpets, and cried out with a loud voice. | Rồi họ thổi kèn và kêu lớn tiếng. | καὶ ἐσάλπισαν ταῖς σάλπιγξιν, καὶ ἐβόησαν φωνῇ μεγάλῃ. | Et tubis exclamaverunt voce magna. | They sounded with the trumpets, and gave a loud shout. |
| 55 | And after this Judas appointed captains over the people, over thousands, and over hundreds, and over fifties, and over tens. | Sau đó, ông Giu-đa cắt đặt những người chỉ huy dân quân: điều khiển một ngàn, một trăm, năm mươi, mười người. | Καὶ μετὰ τοῦτο κατέστησεν Ἰούδας ἡγουμένους τοῦ λαοῦ, χιλιάρχους καὶ ἑκατοντάρχους καὶ πεντηκοντάρχους καὶ δεκαδάρχους. | Et post hæc constituit Judas duces populi, tribunos, et centuriones, et pentacontarchos, et decuriones. | And after this Judas appointed leaders of the people: captains of thousands, captains of hundreds, captains of fifties, and captains of tens. |
| 56 | And he said to them that were building houses, or had betrothed wives, or were planting vineyards, or were fearful, that they should return every man to his house, according to the law. | Còn những người vừa mới xây nhà, cưới vợ hoặc mới trồng được vườn nho, hay những người nhát gan, thì ông bảo họ về nhà, đúng như Lề Luật dạy. | καὶ εἶπεν τοῖς οἰκοδομοῦσιν οἰκίαν καὶ μνηστευομένοις γυναῖκας καὶ φυτεύουσιν ἀμπελῶνας καὶ δειλοῖς, ἀποστρέφειν ἕκαστον εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ κατὰ τὸν νόμον. | Et dixit his, qui ædificabant domos, et sponsabant uxores, et plantabant vineas, et formidolosis, ut redirent unusquisque in domum suam secundum legem. | He said to those who were building houses, were betrothing wives, were planting vineyards, and were fearful, that they should return, each man to his own house, according to the law. |
| 57 | So they removed the camp, and pitched on the south side of Emmaus. | Bấy giờ đoàn quân lên đường và đến đóng trại ở phía nam Em-mau. | καὶ ἀπῆρεν ἡ παρεμβολή, καὶ παρενεβάλοσαν κατὰ νότου Ἀμμαούμ. | Et moverunt castra, et collocaverunt ad austrum Emmaum. | The army marched out and encamped upon the south side of Emmaus. |
| 58 | And Judas said: Gird yourselves, and be valiant men, and be ready against the morning, that you may fight with these nations that are assembled against us to destroy us and our sanctuary. | Ông Giu-đa nói với họ: “Anh em hãy vũ trang, hãy tỏ ra là những người can đảm! Hãy sãn sàng để sáng mai giao chiến với dân ngoại này, những dân đã hùa nhau chống lại chúng ta nhằm tiêu diệt chúng ta và Nơi Thánh của chúng ta, | καὶ εἶπεν Ἰούδας Περιζώσασθε, καὶ γενέσθε εἰς υἱοὺς δυνατούς· καὶ γίνεσθε ἕτοιμοι εἰς τὸ πρωὶ τοῦ πολεμῆσαι ἐν τοῖς ἔθνεσιν τούτοις τοῖς ἐπισυνηγμένοις ἐφ᾽ ἡμᾶς ἐξᾶραι ἡμᾶς καὶ τὰ ἅγια ἡμῶν. | Et ait Judas: Accingimini, et estote filii potentes, et estote parati in mane, ut pugnetis adversus nationes has quæ convenerunt adversus nos disperdere nos, et sancta nostra: | Judas said, “Arm yourselves and be valiant men! Be ready in the morning to fight with these Gentiles who are assembled together against us to destroy us and our holy place. |
| 59 | For it is better for us to die in battle, than to see the evils of our nation, and of the holies: | vì thà chết ngoài mặt trận còn hơn là phải chứng kiến những tai hoạ mà dân tộc và Nơi Thánh của chúng ta phải gánh chịu. | ὅτι κρεῖσσον ἡμᾶς ἀποθανεῖν ἐν πολέμῳ, ἢ ἐφιδεῖν ἐπὶ τὰ κακὰ τοῦ ἔθνους ἡμῶν καὶ τῶν ἁγίων. | quoniam melius est nos mori in bello, quam videre mala gentis nostræ, et sanctorum. | For it is better for us to die in battle than to see the calamities of our nation and the holy place. |
| 60 | Nevertheless as it shall be the will of God in heaven so be it done. | Trời muốn sao, xin Người làm như vậy!” | ὡς δ᾽ ἂν ᾖ θέλημα ἐν οὐρανῷ, οὕτως ποιήσει. | Sicut autem fuerit voluntas in cælo, sic fiat. | Nevertheless, as may be the will in heaven, so shall he do. |
Chỉ hiển thị các ấn bản đã công khai. Mỗi câu khớp theo tham chiếu chuẩn (OSIS); nơi cách đánh số câu khác nhau (Thánh Vịnh theo bản Hy Lạp/Latinh), câu hiện đúng ở dòng của bản đó.