Đối chiếu bản dịch & ngôn ngữ
1 Ma-ca-bê 2
| Câu | DRA English · Douay-Rheims (Challoner) | LCCMN Tiếng Việt · KPA — ấn bản Lời Chúa cho mọi người | LXX Hy Lạp · Septuagint (Swete 1930) | Vulg Latinh · Clementine Vulgate | WEB-C English · World English Bible (Catholic Edition) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | In those days arose Mathathias the son of John, the son of Simeon, a priest of the sons of Joarib, from Jerusalem, and he abode in the mountain of Modin. | Bấy giờ ông Mát-tít-gia, con ông Gio-an xuất hiện: ông Gio-an là con ông Si-mê-ôn, tư tế thuộc dòng dõi ông Giô-a-ríp. Ông Mát-tít-gia đã rời Giê-ru-sa-lem đến cư ngụ ở Mô-đin. | Ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἀνέστη Ματταθίας Ἰωάννου τοῦ Συμεών, ἱερεὺς τῶν υἱῶν Ἰωαρείμ, ἀπὸ Ἰερουσαλήμ, καὶ ἐκάθισεν ἐν Μωδεείν. | In diebus illis surrexit Mathathias filius Joannis filii Simeonis, sacerdos ex filiis Joarib, ab Jerusalem, et consedit in monte Modin: | In those days Mattathias the son of John, the son of Simeon, a priest of the sons of Joarib, from Jerusalem rose up; and he lived at Modin. |
| 2 | And he had five sons: John who was surnamed Gaddis: | Ông có năm người con trai: ông Gio-an, biệt danh là Gát-đi; | καὶ αὐτῷ υἱοὶ πέντε· Ἰωάννης ὁ ἐπικαλούμενος Γαδδίς, | et habebat filios quinque, Joannem, qui cognominabatur Gaddis: | And he had five sons: John, who was surnamed Gaddis; |
| 3 | And Simon, who was surnamed Thasi: | ông Si-môn cũng gọi là Thát-xi; | Σίμων ὁ καλούμενος Θασσίς, | et Simonem, qui cognominabatur Thasi: | Simon, who was called Thassi; |
| 4 | And Judas, who was called Machabeus: | ông Giu-đa cũng gọi là Ma-ca-bê; | Ἰούδας ὁ καλούμενος Μακκαβαῖος, | et Judam, qui vocabatur Machabæus: | Judas, who was called Maccabaeus; |
| 5 | And Eleazar, who was surnamed Abaron: and Jonathan, who was surnamed Apphus. | ông E-la-da cũng gọi là Au-a-ran; ông Giô-na-than cũng gọi là Áp-phút. | Ἐλεαζὰρ ὁ καλούμενος Αὑαράν, Ἰωνάθας ὁ καλούμενος Σαφφούς. | et Eleazarum, qui cognominabatur Abaron: et Jonathan, qui cognominabatur Apphus: | Eleazar, who was called Avaran; and Jonathan, who was called Apphus. |
| 6 | These saw the evils that were done in the people of Juda, and in Jerusalem. | Khi chứng kiến những sự phạm thượng ở miền Giu-đa và Giê-ru-sa-lem, | Καὶ ἴδεν τὰς βλασφημίας τὰς γινομένας ἐν Ἰούδᾳ καὶ ἐν Ἰερουσαλήμ· | hi viderunt mala, quæ fiebant in populo Juda, et in Jerusalem. | He saw the blasphemies that were committed in Judah and in Jerusalem, |
| 7 | And Mathathias said: Woe is me, wherefore was I born to see the ruin of my people, and the ruin of the holy city, and to dwell there, when it is given into the hands of the enemies? | ông Mát-tít-gia thốt lên: “Khốn thân tôi! Chẳng lẽ tôi sinh ra để chứng kiến tai hoạ dân tôi và tai hoạ Thành Thánh phải chịu, và để ngồi đó mà nhìn Thành Thánh bị nộp vào tay quân thù, nhìn Thánh Điện rơi vào tay những kẻ ngoại bang?” | καὶ εἶπεν Οἴμοι, ἵνα τί τοῦτο ἐγενήθην ἰδεῖν τὰ συντρίμματα τοῦ λαοῦ μου καὶ τὸ σύντριμμα τῆς πόλεως τῆς ἁγίας, καὶ καθίσαι ἐκεῖ ἐν τῷ δοθῆναι αὐτὴν ἐν χειρὶ ἐχθρῶν, τὸ ἁγίασμα ἐν χειρὶ ἀλλοτρίων; | Et dixit Mathathias: Væ mihi! ut quid natus sum videre contritionem populi mei, et contritionem civitatis sanctæ, et sedere illic, cum datur in manibus inimicorum? | and he said, “Woe is me! Why was I born to see the destruction of my people and the destruction of the holy city, and to dwell there when it was given into the hand of the enemy, the sanctuary into the hand of foreigners? |
| 8 | The holy places are come into the hands of strangers: her temple is become as a man without honour. | Đền Thờ của Thànhgiống như một người mất hết vẻ vinh quang; | ἐγένετο ὁ ναὸς αὐτῆς ὡς ἀνὴρ ἔνδοξος· | Sancta in manu extraneorum facta sunt: templum ejus sicut homo ignobilis. | Her temple has become like a man who was glorious. |
| 9 | The vessels of her glory are carried away captive: her old men are murdered in the streets, and her young men are fallen by the sword of the enemies. | Mọi vật dụng làm cho Thành được vinh quangbị tước đoạt mất rồi;trẻ thơ bị giết ngoài đường phố,thanh niên gục ngã vì gươm quân thù. | τὰ σκεύη τῆς δόξης αἰχμάλωτα ἀπήχθη· ἀπεκτάνθη τὰ νήπια αὐτῆς ἐν ταῖς πλατείαις αὐτῆς, οἱ νεανίσκοι αὐτῆς ἐν ῥομφαίᾳ ἐχθροῦ. | Vasa gloriæ ejus captiva abducta sunt: trucidati sunt senes ejus in plateis, et juvenes ejus ceciderunt in gladio inimicorum. | Her vessels of glory are carried away into captivity. Her infants are slain in her streets. Her young men are slain with the enemy’s sword. |
| 10 | What nation hath not inherited her kingdom, and gotten of her spoils? | Có dân nào lại không được hưởngmột phần cung điện làm gia nghiệp,không chiếm đoạt chiến lợi phẩm của Thành? | ποῖον ἔθνος οὐκ ἐκληρονόμησεν βασίλεια καὶ οὐκ ἐκράτησεν τῶν σκύλων αὐτῆς; | Quæ gens non hæreditavit regnum ejus et non obtinuit spolia ejus? | What nation has not inherited her palaces and taken possession of her spoils? |
| 11 | All her ornaments are taken away. She that was free is made a slave. | Tất cả vẻ tráng lệ của Thành đã bị cướp đi;Thành mất hết tự do, trở nên nô lệ. | πᾶς ὁ κόσμος αὐτῆς ἀφῃρέθη· ἀντὶ ἐλευθέρας ἐγενήθη εἰς δούλην. | Omnis compositio ejus ablata est. Quæ erat libera, facta est ancilla. | Her adornment has all been taken away. Instead of a free woman, she has become a slave. |
| 12 | And behold our sanctuary, and our beauty, and our glory is laid waste, and the Gentiles have defiled them. | Nơi Thánh huy hoàng xưa là niềm vinh dự của chúng ta,nay trở thành hoang phế.Chư dân đã làm cho Nơi Thánh ra uế tạp. | καὶ ἰδοὺ τὰ ἅγια ἡμῶν καὶ ἡ καλλονὴ ἡμῶν καὶ ἡ δόξα ἡμῶν ἠρημώθη, καὶ ἐβεβήλωσαν αὐτὰ ἔθνη· | Et ecce sancta nostra, et pulchritudo nostra, et claritas nostra desolata est, et coinquinaverunt ea gentes. | Behold, our holy things, our beauty, and our glory are laid waste. The Gentiles have profaned them. |
| 13 | To what end then should we live any longer? | Chúng ta còn sống nữa làm gì?” | ἵνα τί ἡμῖν ἔτι ζῇν; | Quo ergo nobis adhuc vivere? | Why should we live any longer?” |
| 14 | And Mathathias and his sons rent their garments, and they covered themselves with haircloth, and made great lamentation. | Ông Mát-tít-gia và các con xé áo mình ra, mặc áo vải thô mà để tang; họ đau đớn vô cùng. | καὶ διέρρηξεν Ματταθίας καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τὰ ἱμάτια αὐτῶν, καὶ περιεβάλοντο σάκκους, καὶ ἐπένθησαν σφόδρα. | Et scidit vestimenta sua Mathathias, et filii ejus: et operuerunt se ciliciis, et planxerunt valde. | Mattathias and his sons tore their clothes, put on sackcloth, and mourned exceedingly. |
| 15 | And they that were sent from king Antiochus came thither, to compel them that were fled into the city of Modin, to sacrifice, and to burn incense, and to depart from the law of God. | Các viên chức của vua An-ti-ô-khô, những người có nhiệm vụ cưỡng bức người Do-thái chối đạo, đã tới thành Mô-đin để tế thần. | Καὶ ἦλθον οἱ παρὰ τοῦ βασιλέως οἱ καταναγκάζοντες τὴν ἀποστασίαν εἰς Μωδεεὶν τὴν πόλιν, ἵνα θυσιάσωσιν. | Et venerunt illuc qui missi erant a rege Antiocho, ut cogerent eos, qui confugerant in civitatem Modin, immolare, et accendere thura, et a lege Dei discedere. | And the king’s officers who were enforcing the apostasy came into the city Modin to sacrifice. |
| 16 | And many of the people of Israel consented, and came to them: but Mathathias and his sons stood firm. | Nhiều người Ít-ra-en đã đến theo chúng. Nhưng ông Mát-tít-gia và các con thì họp lại thành nhóm riêng. | καὶ πολλοί ἀπὸ Ἰσραὴλ πρὸς αὐτοὺς προσῆλθαν· καὶ Ματταθίας καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ συνήχθησαν. | Et multi de populo Israël consentientes accesserunt ad eos: sed Mathathias et filii ejus constanter steterunt. | Many of Israel came to them, and Mattathias and his sons were gathered together. |
| 17 | And they that were sent from Antiochus, answering, said to Mathathias: Thou art a ruler, and an honourable, and great man in this city, and adorned with sons, and brethren. | Các viên chức của vua lên tiếng nói với ông Mát-tít-gia rằng: “Ông là thủ lãnh, là người có danh giá, là bậc vị vọng trong thành này, lại được con cái và anh em ủng hộ. | καὶ ἀπεκρίθησαν οἱ παρὰ τοῦ βασιλέως καὶ εἶπαν τῷ Ματταθίᾳ λέγοντες Ἄρχων καὶ ἔνδοξος καὶ μέγας εἶ ἐν τῇ πόλει ταύτῃ, καὶ ἐστηριγμένος ἐν υἱοῖς καὶ ἀδελφοῖς. | Et respondentes qui missi erant ab Antiocho, dixerunt Mathathiæ: Princeps, et clarissimus et magnus es in hac civitate, et ornatus filiis et fratribus: | The king’s officers answered and spoke to Mattathias, saying, “You are a ruler and an honorable and great man in this city, and strengthened with sons and kindred. |
| 18 | Therefore come thou first, and obey the king’s commandment, as all nations have done, and the men of Juda, and they that remain in Jerusalem: and thou, and thy sons, shall be in the number of the king’s friends, and enriched with gold, and silver, and many presents. | Vậy xin mời ông tiến lên làm người đầu tiên thi hành chỉ dụ của đức vua, giống như tất cả các dân tộc, các người Giu-đa và những người còn ở lại Giê-ru-sa-lem đã làm. Rồi ông và các con sẽ được kể vào số bạn hữu đức vua, sẽ được danh giá, được nhiều vàng bạc và bổng lộc.” | νῦν πρόσελθε πρῶτος, καὶ ποίησον τὸ πρὸσταγμα τοῦ βασιλέως, ὡς ἐποίησαν πάντα τὰ ἔθνη, καὶ οἱ ἄρχοντες Ἰούδα, καὶ οἱ καταλειφθέντες ἐν Ἰερουσαλήμ· καὶ ἔσῃ σὺ καὶ ὁ οἶκός σου τῶν φίλων τοῦ βασιλέως· καὶ σὺ καὶ οἱ υἱοί σου δοξασθήσεσθε ἀργυρίῳ καὶ χρυσίῳ καὶ ἀποστολαῖς πολλαῖς. | ergo accede prior, et fac jussum regis, sicut fecerunt omnes gentes, et viri Juda, et qui remanserunt in Jerusalem: et eris tu, et filii tui, inter amicos regis, et amplificatus auro, et argento, et muneribus multis. | Now therefore come first and do the commandment of the king, as all the nations have done, including the men of Judah and those who remain in Jerusalem. You and your house will be numbered among the king’s friends, and you and your sons will be honored with silver and gold and many gifts.” |
| 19 | Then Mathathias answered, and said with a loud voice: Although all nations obey king Antiochus, so as to depart every man from the service of the law of his fathers, and consent to his commandments: | Ông Mát-tít-gia lớn tiếng đáp lại: “Cho dù tất cả các dân tộc trong vương quốc của vua có nghe lời vua và ai cũng chối bỏ việc thờ phượng của cha ông mình và tuân theo lệnh vua, | καὶ ἀπεκρίθη Ματταθίας καὶ εἶπεν φωνῇ μεγάλῃ Εἰ πάντα τὰ ἔθνη τὰ ἐν οἴκῳ τῆς βασιλείας τοῦ βασιλέως ἀκούουσιν αὐτοῦ, ἀποστῆναι ἕκαστος ἀπὸ λατρίας πατέρων αὐτοῦ, καὶ ᾑρετίσαντο ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ· | Et respondit Mathathias, et dixit magna voce: Etsi omnes gentes regi Antiocho obediunt, ut discedat unusquisque a servitute legis patrum suorum, et consentiat mandatis ejus: | And Mattathias answered and said with a loud voice, “If all the nations that are in the house of the king’s dominion listen to him, to fall away each one from the worship of his fathers, and have chosen to follow his commandments, |
| 20 | I and my sons, and my brethren will obey the law of our fathers. | thì tôi, các con tôi và anh em tôi, chúng tôi vẫn trung thành với Giao Ước của cha ông chúng tôi. | κἀγὼ καὶ οἱ υἱοί μου καὶ οἱ ἀδελφοί μου πορευσώμεθα ἐν διαθήκῃ πατέρων ἡμῶν. | ego et filii mei, et fratres mei, obediemus legi patrum nostrorum: | yet I and my sons and my kindred will walk in the covenant of our fathers. |
| 21 | God be merciful unto us: it is not profitable for us to forsake the law, and the justices of God: | Không đời nào chúng tôi bỏ Lề Luật và các tập tục! | ἵλεως ἡμῖν καταλείπειν νόμον καὶ δικαιώματα. | propitius sit nobis Deus: non est nobis utile relinquere legem, et justitias Dei: | Far be it from us that we should forsake the law and the ordinances. |
| 22 | We will not hearken to the words of king Antiochus, neither will we sacrifice, and transgress the commandments of our law, to go another way. | Chúng tôi sẽ không tuân theo lệnh vua mà bỏ việc thờ phượng của chúng tôi để xiêu bên phải, vẹo bên trái.” | τὸν νόμον τοῦ βασιλέως οὐκ ἀκουσόμεθα, παρελθεῖν τὴν λατρίαν ἡμῶν δεξιὰν ἢ ἀριστεράν. | non audiemus verba regis Antiochi, nec sacrificabimus transgredientes legis nostræ mandata, ut eamus altera via. | We will not listen to the king’s words, to turn aside from our worship, to the right hand, or to the left.” |
| 23 | Now as he left off speaking these words, there came a certain Jew in the sight of all to sacrifice to the idols upon the altar in the city of Modin, according to the king’s commandment. | Ông vừa dứt lời thì có một người Do-thái công khai tiến ra tế thần trên bàn thờ ở Mô-đin theo như chỉ dụ của vua. | Καὶ ὡς ἐπαύσατο λαλῶν τοὺς λόγους τούτους, προσῆλθεν ἀνὴρ Ἰουδαῖος ἐν ὀφθαλμοῖς πάντων, θυμιᾶσαι ἐπὶ τοῦ βωμοῦ ἐν Μωδεεὶμ κατὰ τὸ πρόσταγμα τοῦ βασιλέως. | Et ut cessavit loqui verba hæc, accessit quidam Judæus in omnium oculis sacrificare idolis super aram in civitate Modin, secundum jussum regis: | When he had finished speaking these words, a Jew came in the sight of all to sacrifice on the altar which was at Modin, according to the king’s commandment. |
| 24 | And Mathathias saw and was grieved, and his reins trembled, and his wrath was kindled according to the judgment of the law, and running upon him he slew him upon the altar: | Trước cảnh tượng đó, ông Mát-tít-gia bừng lửa nhiệt thành, ruột gan ông sôi sục, lòng đạo đức khiến ông nổi giận đùng đùng: ông nhào tới hạ sát hắn ngay tại bàn thờ. | καὶ ἴδεν Ματταθίας καὶ ἐζήλωσεν, καὶ ἐτρόμησαν οἱ νεφροὶ αὐτοῦ, καὶ ἀνήνεγκεν θυμὸν κατὰ τὸ κρίμα, καὶ δραμὼν ἔσφαξεν αὐτὸν ἐπὶ τὸν βωμόν. | et vidit Mathathias, et doluit, et contremuerunt renes ejus, et accensus est furor ejus secundum judicium legis, et insiliens trucidavit eum super aram: | Mattathias saw it, so his zeal was kindled, and his guts trembled, and he vented his wrath according to judgment, and ran and killed him upon the altar. |
| 25 | Moreover the man whom king Antiochus had sent, who compelled them to sacrifice, he slew at the same time, and pulled down the altar. | Ông cũng giết luôn viên chức của vua có nhiệm vụ cưỡng bức người Do-thái tế thần. Rồi ông phá đổ bàn thờ. | καὶ τὸν ἄνδρα τοῦ βασιλέως τὸν ἀναγκάζοντα θύειν ἀπέκτεινεν ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, καὶ τὸν βωμὸν καθεῖλεν, | sed et virum, quem rex Antiochus miserat, qui cogebat immolare, occidit in ipso tempore, et aram destruxit: | He killed the king’s officer, who compelled men to sacrifice, at the same time, and pulled down the altar. |
| 26 | And shewed zeal for the law, as Phinees did by Zamri the son of Salomi. | Ông bừng lửa nhiệt thành đối với Lề Luật giống như ông Pin-khát trong vụ Dim-ri, con của Xa-lu. | καὶ ἐζήλωσεν τῷ νόμῳ, καθὼς ἐποίησεν Φινεὼς τῷ Ζαμβρὶ υἱῷ Σαλώμ. | et zelatus est legem, sicut fecit Phinees Zamri filio Salomi. | He was zealous for the law, even as Phinehas did to Zimri the son of Salu. |
| 27 | And Mathathias cried out in the city with a loud voice, saying: Every one that hath zeal for the law, and maintaineth the testament, let him follow me. | Rồi ông Mát-tít-gia rảo khắp thành và hô lớn tiếng: “Ai nhiệt thành với Lề Luật và tuân giữ Giao Ước, hãy theo tôi!” | καὶ ἀνέκραξεν Ματταθίας ἐν τῇ πόλει φωνῇ μεγάλῃ, λέγων Πᾶς ὁ ζηλῶν τῷ νόμῳ καὶ ἱστῶν διαθήκην, ἐξελθέτω ὀπίσω μου. | Et exclamavit Mathathias voce magna in civitate, dicens: Omnis qui zelum habet legis, statuens testamentum, exeat post me. | Mattathias cried out in the city with a loud voice, saying, “Whoever is zealous for the law and maintains the covenant, let him follow me!” |
| 28 | So he, and his sons fled into the mountains, and left all that they had in the city. | Sau đó, ông và các con trốn lên núi, bỏ lại trong thành tất cả tài sản. | καὶ ἔφυγον αὐτὸς καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ εἰς τὰ ὄρη, καὶ ἐνκατέλειπον ὅσα εἶχον ἐν τῇ πόλει. | Et fugit ipse, et filii ejus in montes, et reliquerunt quæcumque habebant in civitate. | He and his sons fled into the mountains, and left all that they had in the city. |
| 29 | Then many that sought after judgment, and justice, went down into the desert: | Bấy giờ, nhiều người Do-thái muốn sống công minh chính trực đã xuống hoang địa và lập cư tại đó; | Τότε κατέβησαν πολλοὶ ζητοῦντες δικαιοσύνην καὶ κρίμα εἰς τὴν ἔρημον καθίσαι ἐκεῖ, | Tunc descenderunt multi quærentes judicium, et justitiam, in desertum: | Then many who sought justice and judgment went down into the wilderness to live there— |
| 30 | And they abode there, they and their children, and their wives, and their cattle: because afflictions increased upon them. | cả vợ con, súc vật cùng đi với họ để tránh những tai hoạ đang đè nặng trên họ. | αὐτοὶ καὶ οἱ υἱοὶ αὐτῶν καὶ αἱ γυναῖκες αὐτῶν καὶ τὰ κτήνη αὐτῶν· ὅτι ἐσκληρύνθη ἐπ᾽ αὐτοὺς τὰ κακά. | et sederunt ibi ipsi, et filii eorum, et mulieres eorum, et pecora eorum: quoniam inundaverunt super eos mala. | they, their children, their wives, and their livestock—because evils were multiplied upon them. |
| 31 | And it was told to the king’s men, and to the army that was in Jerusalem in the city of David, that certain men who had broken the king’s commandment, were gone away into the secret places in the wilderness, and that many were gone after them. | Người ta báo tin cho các viên chức của vua và binh lính đồn trú tại Giê-ru-sa-lem, Thành vua Đa-vít: có những người đã chống lại lệnh vua, đi xuống hoang địa tìm nơi ẩn núp. | καὶ ἀνηγγέλη τοῖς ἀνδράσιν τοῦ βασιλέως καὶ ταῖς δυνάμεσιν αἳ ἦσαν ἐν Ἰερουσαλὴμ πόλει Δαυείδ, ὅτι κατέβησαν ἄνδρες, οἵτινες διεσκέδασαν τὴν ἐντολὴν τοῦ βασιλέως, εἰς τοὺς κρυφοὺς ἐν τῇ ἐρήμῳ. | Et renuntiatum est viris regis, et exercitui qui erat in Jerusalem civitate David, quoniam discessissent viri quidam, qui dissipaverunt mandatum regis, in loca occulta in deserto, et abiissent post illos multi. | It was told to the king’s officers and the forces that were in Jerusalem, the city of David, that certain men who had broken the king’s commandment had gone down into the secret places in the wilderness; |
| 32 | And forthwith they went out towards them, and made war against them on the sabbath day, | Một đoàn quân đông đảo đuổi theo và bắt kịp họ; chúng dựng trại trước mặt họ và chuẩn bị giao chiến vào ngày sa-bát. | καὶ ἔδραμον ὀπίσω αὐτῶν πολλοί, καὶ καταλαβόντες αὐτοὺς παρενέβαλον ἐπ᾽ αὐτούς, καὶ συνεστείλαντο πρὸς αὐτοὺς πόλεμον ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων· | Et statim perrexerunt ad eos, et constituerunt adversus eos prælium in die sabbatorum, | and many pursued after them, and having overtaken them, they encamped against them and set the battle in array against them on the Sabbath day. |
| 33 | And they said to them: Do you still resist? come forth, and do according to the edict of king Antiochus, and you shall live. | Chúng bảo họ: “Thế là đủ rồi, hãy đi ra và làm theo lệnh của đức vua thì các ngươi sẽ được sống.” | καὶ εἶπαν πρὸς αὐτούς Ἕως τοῦ νῦν· ἐξελθόντες ποιήσατε κατὰ τὸν λόγον τοῦ βασιλέως, καὶ ζήσεσθε. | et dixerunt ad eos: Resistitis et nunc adhuc? exite, et facite secundum verbum regis Antiochi, et vivetis. | They said to them, “Enough of this! Come out and do according to the word of the king, and you will all live!” |
| 34 | And they said: We will not come forth, neither will we obey the king’s edict, to profane the sabbath day. | Họ trả lời: “Chúng tôi sẽ không đi ra, cũng chẳng làm theo lệnh của vua mà vi phạm luật ngày sa-bát.” | καὶ εἶπαν Οὐκ ἐξελευσόμεθα, οὐδὲ ποιήσομεν τὸν λόγον τοῦ βασιλέως, βεβηλῶσαι τὴν ἡμέραν τῶν σαββάτων. | Et dixerunt: Non exibimus, neque faciemus verbum regis, ut polluamus diem sabbatorum. | They said, “We won’t come out. We won’t do the word of the king, to profane the Sabbath day.” |
| 35 | And they made haste to give them battle. | Chúng liền ập vào đánh họ. | καὶ ἐτάχυναν ἐπ᾽ αὐτοὺς πόλεμον. | Et concitaverunt adversus eos prælium. | Then the enemy hurried to attack them. |
| 36 | But they answered them not, neither did they cast a stone at them, nor stopped up the secret places, | Nhưng họ không đánh trả, không ném một hòn đá nào vào chúng, cũng không chận đường vào nơi ẩn núp. | καὶ οὐκ ἀπεκρίθησαν αὐτοῖς, οὐδὲ λίθον ἐνετίναξαν αὐτοῖς, οὐδὲ ἐνέφραξαν τοὺς κρυφούς, | Et non responderunt eis, nec lapidem miserunt in eos, nec oppilaverunt loca occulta, | They didn’t answer them. They didn’t cast a stone at them, or block their secret places, |
| 37 | Saying: Let us all die in our innocency: and heaven and earth shall be witnesses for us, that you put us to death wrongfully. | Họ nói: “Nào chúng ta cùng chết để giữ trọn Luật của chúng ta. Có trời đất chứng giám là chúng ta bị giết một cách bất công!” | λέγοντες Ἀποθάνωμεν οἱ πάντες ἐν τῇ ἁπλότητι ἡμῶν· μαρτυρεῖ ἐφ᾽ ἡμᾶς ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ ὅτι ἀκρίτως ἀπόλλυτε ἡμᾶς. | dicentes: Moriamur omnes in simplicitate nostra: et testes erunt super nos cælum et terra, quod injuste perditis nos. | saying, “Let’s all die in our innocence. Heaven and earth testify for us, that you put us to death unjustly.” |
| 38 | So they gave them battle on the sabbath: and they were slain with their wives, and their children, and their cattle, to the number of a thousand persons. | Thế là chúng tấn công họ vào chính ngày sa-bát; họ đã chết cùng với vợ con và súc vật. Số người chết khoảng một ngàn. | καὶ ἀνέστησαν ἐπ᾽ αὐτοὺς ἐν τῷ πολέμῳ τοῖς σάββασιν· καὶ ἀπέθανον αὐτοὶ καὶ αἱ γυναῖκες αὐτῶν καὶ τὰ τέκνα αὐτῶν καὶ τὰ κτήνη αὐτῶν, ἕως χιλίων ψυχῶν ἀνθρώπων. | Et intulerunt illis bellum sabbatis: et mortui sunt ipsi, et uxores eorum, et filii eorum, et pecora eorum usque ad mille animas hominum. | So they attacked them on the Sabbath, and they died—they, their wives, their children, and their livestock—in number a thousand souls of men. |
| 39 | And Mathathias and his friends heard of it, and they mourned for them exceedingly. | Khi hay tin đó, ông Mát-tít-gia và các bạn đau đớn vô cùng. | Καὶ ἔγνω Ματταθίας καὶ οἱ φίλοι αὐτοῦ, καὶ ἐπένθησαν ἐπ᾽ αὐτοὺς ἕως σφόδρα. | Et cognovit Mathathias et amici ejus, et luctum habuerunt super eos valde. | When Mattathias and his friends found out about it, they mourned over them exceedingly. |
| 40 | And every man said to his neighbour: If we shall all do as our brethren have done, and not fight against the heathens for our lives, and our justifications: they will now quickly root us out of the earth. | Họ bảo nhau: “Nếu tất cả chúng ta cứ làm như anh em chúng ta đã làm, nếu chúng ta không chiến đấu chống lại dân ngoại để bảo tồn sự sống và các tập tục của chúng ta, e rằng chẳng bao lâu nữa chúng sẽ quét sạch chúng ta khỏi mặt đất.” | καὶ εἶπεν ἀνὴρ πρὸς τὸν πλησίον αὐτοῦ Ἐὰν πάντες ποιήσωμεν ὡς οἱ ἀδελφοὶ ἡμῶν ἐποίησαν, καὶ μὴ πολεμήσωμεν εἰς τὰ ἔθνη ὑπὲρ τῆς ψυχῆς ἡμῶν καὶ τῶν δικαιωμάτων ἡμῶν, νῦν τὰχιον ἡμᾶς ὀλεθρεύσουσιν ἀπὸ τῆς γῆς, | Et dixit vir proximo suo: Si omnes fecerimus sicut fratres nostri fecerunt, et non pugnaverimus adversus gentes pro animabus nostris et justificationibus nostris, nunc citius disperdent nos a terra. | One said to another, “If we all do as our kindred have done, and don’t fight against the Gentiles for our lives and our ordinances, they will quickly destroy us from off the earth.” |
| 41 | And they determined in that day, saying: Whosoever shall come up against us to fight on the sabbath day, we will fight against him: and we will not all die, as our brethren that were slain in the secret places. | Vậy ngày hôm ấy họ quyết định: “Bất cứ người nào đến tấn công chúng ta vào ngày sa-bát, chúng ta sẽ ứng chiến để không phải chết như các anh em chúng ta đã chết trong các nơi ẩn núp.” | καὶ ἐβουλεύσαντο τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, λέγοντες Πᾶς ἄνθρωπος ὃς ἐὰν ἔλθῃ πρὸς ἡμᾶς εἰς πόλεμον τῇ ἡμέρᾳ τῶν σαββάτων, πολεμήσωμεν κατέναντι αὐτοῦ, καὶ οὐ μὴ ἀποθάνωμεν πάντες καθὼς ἀπέθανον οἱ ἀδελφοὶ ἡμῶν ἐν τοῖς κρυφοῖς. | Et cogitaverunt in die illa, dicentes: Omnis homo, quicumque venerit ad nos in bello die sabbatorum, pugnemus adversus eum: et non moriemur omnes, sicut mortui sunt fratres nostri in occultis. | So they decided that day, saying, “Whoever comes against us to battle on the Sabbath day, let’s fight against him, and we will in no way all die, as our kindred died in the secret places.” |
| 42 | Then was assembled to them the congregation of the Assideans, the stoutest of Israel, every one that had a good will for the law. | Bấy giờ, nhóm Kha-xi-đim gồm những người mạnh mẽ can trường trong Ít-ra-en, và mọi người tự nguyện trung thành với Lề Luật đã kề vai sát cánh với họ; | τότε συνήχθησαν πρὸς αὐτοὺς συναγωγὴ Ἁσιδαίων, ἰσχυρᾷ δυνάμει ἀπὸ Ἰσραήλ, πᾶς ὁ ἑκουσιαζόμενος τῷ νόμῳ. | Tunc congregata est ad eos synagoga Assidæorum fortis viribus ex Israël, omnis voluntarius in lege: | Then a company of the Hasidaeans, mighty men of Israel, everyone who offered himself willingly for the law, were gathered together to them. |
| 43 | And all they that fled from the evils, joined themselves to them, and were a support to them. | tất cả những người đang trốn tránh tai ương cũng liên minh với họ và làm cho họ trở nên mạnh thế. | καὶ πάντες οἱ φυγαδεύοντες ἀπὸ τῶν κακῶν προσετέθησαν αὐτοῖς, καὶ ἐγένοντο αὐτοῖς εἰς στήριγμα. | et omnes, qui fugiebant a malis, additi sunt ad eos, et facti sunt illis ad firmamentum. | All those who fled from the evils were added to them, and supported them. |
| 44 | And they gathered an army, and slew the sinners in their wrath, and the wicked men in their indignation: and the rest fled to the nations for safety. | Họ hợp thành một đạo binh; họ phẫn nộ đánh quân tội lỗi và căm tức đánh phường vô đạo. Đám còn lại thì trốn sang phía dân ngoại để được sống. | καὶ συνεστήσαντο δύναμιν, καὶ ἐπάταξαν ἁμαρτωλοὺς ἐν ὀργῇ αὐτῶν, καὶ ἄνδρας ἀνόμους ἐν θυμῷ αὐτῶν· καὶ οἱ λοιποὶ ἔφυγον εἰς τὰ ἔθνη σωθῆναι. | Et collegerunt exercitum, et percusserunt peccatores in ira sua, et viros iniquos in indignatione sua: et ceteri fugerunt ad nationes, ut evaderent. | They mustered an army, and struck sinners in their anger, and lawless men in their wrath. The rest fled to the Gentiles for safety. |
| 45 | And Mathathias and his friends went round about, and they threw down the altars: | Ông Mát-tít-gia và các bạn rảo quanh khắp nơi, phá đổ bàn thờ, | καὶ ἐκύκλωσεν Ματταθίας καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ, καὶ καθεῖλον τοὺς βωμοὺς αὐτῶν, | Et circuivit Mathathias et amici ejus, et destruxerunt aras: | And Mattathias and his friends went around and pulled down the altars. |
| 46 | And they circumcised all the children whom they found in the confines of Israel that were uncircumcised: and they did valiantly. | bắt phải làm phép cắt bì cho những trẻ em nào chưa được cắt bì mà họ gặp thấy trên lãnh thổ Ít-ra-en. | καὶ περιέτεμον τὰ παιδάρια τὰ ἀπερίτμητα ὅσα εὗρεν ἐν ὁρίοις Ἰσραὴλ ἐν ἰσχύι. | et circumciderunt pueros incircumcisos quotquot invenerunt in finibus Israël: et in fortitudine. | They forcibly circumcised the boys who were uncircumcised, as many as they found in the coasts of Israel. |
| 47 | And they pursued after the children of pride, and the work prospered in their hands: | Họ đánh đuổi bọn người ngạo mạn. Mọi việc vào tay họ đều trôi chảy. | καὶ ἐδίωξαν τοὺς υἱοὺς τῆς ὑπερηφανίας, καὶ κατευοδώθη τὸ ἔργον ἐν χειρὶ αὐτῶν. | Et persecuti sunt filios superbiæ, et prosperatum est opus in manibus eorum: | They pursued the arrogant, and the work prospered in their hand. |
| 48 | And they recovered the law out of the hands of the nations, and out of the hands of the kings: and they yielded not the horn to the sinner. | Họ đã dành lại Lề Luật từ tay dân ngoại và vua chúa, không để cho kẻ tội lỗi thắng thế. | καὶ ἀντελάβοντο τοῦ νόμου ἐκ χειρὸς τῶν ἐθνῶν καὶ ἐκ χειρὸς τῶν βασιλέων, καὶ οὐκ ἔδωκαν κέρας τῷ ἁμαρτωλῷ. | et obtinuerunt legem de manibus gentium, et de manibus regum, et non dederant cornu peccatori. | They rescued the law out of the hand of the Gentiles and out of the hand of the kings. They never allowed the sinner to triumph. |
| 49 | Now the days drew near that Mathathias should die, and he said to his sons: Now hath pride and chastisement gotten strength, and the time of destruction, and the wrath of indignation: | Gần đến ngày ông Mát-tít-gia qua đời, ông nói với các con: “Bây giờ là thời của ngạo mạn, lăng mạ, đảo điên và lôi đình thịnh nộ. | Καὶ ἤγγισαν αἱ ἡμέραι τοῦ Ματταθίου ἀποθανεῖν, καὶ εἶπεν τοῖς υἱοῖς αὐτοῦ Νῦν ἐστηρίχθη ὑπερηφανία καὶ ἐλεγμὸς καὶ καιρὸς καταστροφῆς καὶ ὀργὴ θυμοῦ. | Et appropinquaverunt dies Mathathiæ moriendi, et dixit filiis suis: Nunc confortata est superbia, et castigatio, et tempus eversionis, et ira indignationis. | The days of Mattathias drew near that he should die, and he said to his sons, “Now pride and scorn have gained strength. It is a season of overthrow and indignant wrath. |
| 50 | Now therefore, O my sons, be ye zealous for the law, and give your lives for the covenant of your fathers. | Vậy giờ đây, hỡi các con, hãy bừng lửa nhiệt thành đối với Lề Luật và hãy hy sinh mạng sống để bảo vệ Giao Ước của tổ tiên chúng ta. | καὶ νῦν, τέκνα, ζηλώσατε τῷ νόμῳ, καὶ δότε τὰς ψυχὰς ὑμῶν ὑπὲρ διαθήκης πατέρων ἡμῶν. | Nunc ergo, o filii, æmulatores estote legis, et date animas vestras pro testamento patrum vestrorum, | Now, my children, be zealous for the law, and give your lives for the covenant of your fathers. |
| 51 | And call to remembrance the works of the fathers, which they have done in their generations: and you shall receive great glory, and an everlasting name. | Hãy nhớ lại sự nghiệp các bậc tổ tiên đã thực hiện vào thời của các ngài, các con sẽ được vinh quang hiển hách và lưu danh muôn thuở. | μνήσθητε τῶν πατέρων ἡμῶν τὰ ἔργα ἃ ἐποίησαν ταῖς γενεαῖς αὐτῶν, καὶ δέξασθε δόξαν μεγάλην καὶ δόξαν αἰώνιον. | et mementote operum patrum, quæ fecerunt in generationibus suis: et accipietis gloriam magnam, et nomen æternum. | Call to remembrance the deeds of our fathers which they did in their generations; and receive great glory and an everlasting name. |
| 52 | Was not Abraham found faithful in temptation, and it was reputed to him unto justice? | Ông Áp-ra-ham lại không được kể là người trung tín trong cơn thử thách, và lại chẳng được kể là người công chính đó sao? | Ἀβραὰμ οὐκ ἐν πειρασμῷ εὑρέθη πιστός, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ δικαιοσύνη; | Abraham nonne in tentatione inventus est fidelis, et reputatum est ei ad justitiam? | Wasn’t Abraham found faithful in temptation, and it was reckoned to him for righteousness? |
| 53 | Joseph in the time of his distress kept the commandment, and he was made lord of Egypt. | Ông Giu-se đã giữ mệnh lệnh trong buổi khốn cùng và đã trở nên chúa Ai-cập. | Ἰωσὴφ ἐν καιρῷ στενοχωρίας αὐτοῦ ἐφύλαξεν ἐντολήν, καὶ ἐγένετο κύριος Αἰγύπτου. | Joseph in tempore angustiæ suæ custodivit mandatum, et factus est dominus Ægypti. | Joseph in the time of his distress kept the commandment, and became lord of Egypt. |
| 54 | Phinees our father, by being fervent in the zeal of God, received the covenant of an everlasting priesthood. | Ông Pin-khát, cha ông chúng ta, vì được lửa nhiệt thành nung nấu nên đã đón nhận giao ước bảo đảm chức tư tế đời đời. | Φινεὲς ὁ πατὴρ ἡμῶν ἐν τῷ ζηλῶσαι ζῆλον ἔλαβεν διαθήκην ἱερωσύνης ἁγίας. | Phinees pater noster, zelando zelum Dei, accepit testamentum sacerdotii æterni. | Phinehas our father, because he was exceedingly zealous, obtained the covenant of an everlasting priesthood. |
| 55 | Jesus, whilst he fulfilled the word, was made ruler in Israel. | Ông Giô-suê, vì đã hoàn thành sứ mạng, nên đã trở thành thủ lãnh dân Ít-ra-en. | Ἰησοῦς ἐν τῷ πληρῶσαι λόγον ἐγένετο κριτὴς ἐν Ἰσραήλ. | Jesus dum implevit verbum, factus est dux in Israël. | Joshua became a judge in Israel for fulfilling the word. |
| 56 | Caleb, for bearing witness before the congregation, received an inheritance. | Ông Ca-lếp, vì đã làm chứng trong đại hội, nên đã được phần gia nghiệp trong xứ. | Χαλὲβ ἐν τῷ ἐπιμαρτύρασθαι τῇ ἐκκλησίᾳ ἔλαβεν γῆν κληρονομίαν. | Caleb dum testificatur in ecclesia, accepit hæreditatem. | Caleb obtained a heritage in the land for testifying in the congregation. |
| 57 | David by his mercy obtained the throne of an everlasting kingdom. | Vua Đa-vít, vì lòng mộ đạo nên đã được ngai báu làm gia nghiệp muôn đời. | Δαυεὶδ ἐν τῷ ἐλέει αὐτοῦ ἐκληρονόμησεν θρόνον βασιλείας αἰωνίας. | David in sua misericordia consecutus est sedem regni in sæcula. | David inherited the throne of a kingdom forever and ever for being merciful. |
| 58 | Elias, while he was full of zeal for the law, was taken up into heaven. | Ông Ê-li-a, vì được lửa nhiệt thành với Lề Luật nung nấu nên đã được đưa lên đến tận trời. | Ἠλίας ἐν τῷ ζηλῶσαι ζῆλον νόμου ἀνελήμφθη ὡς εἰς τὸν οὐρανόν. | Elias, dum zelat zelum legis, receptus est in cælum. | Elijah was taken up into heaven because he was exceedingly zealous for the law. |
| 59 | Ananias and Azarias and Misael by believing, were delivered out of the flame. | Kha-na-ni-a, A-da-ri-a và Mi-sa-ên, vì tin nên đã thoát khỏi ngọn lửa hồng. | Ἁνανίας, Ἀζαρίας, Μισαήλ, πιστεύσαντες ἐσώθησαν ἐκ φλογός. | Ananias et Azarias et Misaël credentes, liberati sunt de flamma. | Hananiah, Azariah, and Mishael believed, and were saved out of the flame. |
| 60 | Daniel in his innocency was delivered out of the mouth of the lions. | Đa-ni-en, vì chính trực nên đã thoát khỏi nanh sư tử. | Δανιὴλ ἐν τῇ ἁπλότητι αὐτοῦ ἐρύσθη ἐκ στόματος λεόντων. | Daniel in sua simplicitate liberatus est de ore leonum. | Daniel was delivered from the mouth of lions for his innocence. |
| 61 | And thus consider through all generations: that none that trust in him fail in strength. | Vì vậy, các con hãy tâm niệm rằng: từ đời này qua đời khác, hết những ai đặt hy vọng vào Thiên Chúa sẽ không bị suy tàn. | καὶ οὕτως ἐννοήθητε κατὰ γενεάν, ὅτι πάντες οἱ ἐλπίζοντες ἐπ᾽ αὐτὸν οὐκ ἀσθενήσουσιν. | Et ita cogitate per generationem et generationem: quia omnes qui sperant in eum, non infirmantur. | “Thus consider from generation to generation that no one who put their trust in him will lack for strength. |
| 62 | And fear not the words of a sinful man, for his glory is dung, and worms: | Đừng sợ những lệnh truyền của con người tội lỗi ấy; vì vinh quang của nó sẽ biến thành phân thành dòi. | καὶ ἀπὸ λόγων ἀνδρὸς ἁμαρτωλοῦ μὴ φοβηθῆτε, ὅτι ἡ δόξα αὐτοῦ εἰς κόπρια καὶ εἰς σκώληκας. | Et a verbis viri peccatoris ne timueritis, quia gloria ejus stercus et vermis est: | Don’t be afraid of the words of a sinful man; for his glory will be dung and worms. |
| 63 | Today he is lifted up, and tomorrow he shall not be found, because he is returned into his earth; and his thought is come to nothing. | Hôm nay nó tự cao tự đại, nhưng ngày mai chẳng còn thấy nó đâu, vì nó đã trở về tro bụi và dự định của nó cũng tiêu tan. | σήμερον ἐπαρθήσεται, καὶ οὐ μὴ εὑρεθῇ, ὅτι ἐπέστρεψεν εἰς τὸν χοῦν αὐτοῦ, καὶ ὁ διαλογισμὸς αὐτοῦ ἀπώλετο. | hodie extollitur, et cras non invenietur: quia conversus est in terram suam, et cogitatio ejus periit. | Today he will be lifted up, and tomorrow he will in no way be found, because he has returned to dust, and his thought has perished. |
| 64 | You therefore, my sons, take courage, and behave manfully in the law: for by it you shall be glorious. | Các con ơi, vì Lề Luật, mạnh bạo lên, can đảm lên nào! Nhờ Lề Luật các con sẽ được vinh quang. | καὶ ὑμεῖς, τέκνα, ἰσχύετε καὶ ἀνδρίζεσθε ἐν τῷ νόμῳ ὑμῶν, ὅτι ἐν αὐτῷ δοξασθήσεσθε. | Vos ergo filii, confortamini, et viriliter agite in lege: quia in ipsa gloriosi eritis. | You, my children, be strong, and show yourselves men on behalf of the law; for in it you will obtain glory. |
| 65 | And behold, I know that your brother Simon is a man of counsel: give ear to him always, and he shall be a father to you. | Đây Si-mê-ôn, người anh em của các con, cha biết nó là người mưu lược; các con hãy luôn nghe lời nó: chính nó sẽ là cha của các con. | καὶ ἰδοὺ Συμεὼν ὁ ἀδελφὸς ὑμῶν, οἶδα ὅτι ἀνὴρ βουλῆς ἐστιν· αὐτοῦ ἀκούετε πάσας τὰς ἡμέρας, αὐτὸς ὑμῖν ἔσται εἰς πατέρα. | Et ecce Simon frater vester, scio quod vir consilii est: ipsum audite semper, et ipse erit vobis pater. | Behold, Simon your brother, whom I know to be a man of counsel. Always listen to him. He shall be a father to you. |
| 66 | And Judas Machabeus who is valiant and strong from his youth up, let him be the leader of your army, and he shall manage the war of the people. | Còn Giu-đa Ma-ca-bê, mạnh mẽ can trường từ thuở bé, chính nó sẽ là thủ lãnh các toán quân của các con và nó sẽ cầm quân giao chiến với dân ngoại. | καὶ Ἰούδας ὁ Μακκαβαῖος αὐτός, ἰσχυρὸς ἐν δυνάμει αὐτὸς ἐκ νεότητος αὐτοῦ, οὗτος ὑμῖν ἔσται εἰς ἄρχοντα στρατιᾶς· καὶ πολεμήσετε πόλεμον λαῶν. | Et Judas Machabæus, fortis viribus a juventute sua, sit vobis princeps militiæ, et ipse aget bellum populi. | Judas Maccabaeus has been strong and mighty from his youth. He shall be your captain and shall fight the battle of the people. |
| 67 | And you shall take to you all that observe the law: and revenge ye the wrong of your people. | Phần các con, hãy quy tụ lại hết mọi người tuân giữ Lề Luật và hãy trả thù cho dân của các con. | καὶ ὑμεῖς προσάξετε πρὸς ὑμᾶς πάντας τοὺς ποιητὰς τοῦ νόμου, καὶ ἐκδικήσατε ἐκδίκησιν τοῦ λαοῦ ὑμῶν. | Et adducetis ad vos omnes factores legis: et vindicate vindictam populi vestri. | Rally around all the doers of the law, and avenge the wrong done to your people. |
| 68 | Render to the Gentiles their reward, and take heed to the precepts of the law. | Hãy giáng trả cho dân ngoại oán thù chúng đã gây ra và hãy gắn bó với điều Luật truyền.” | ἀνταποδίδοτε ἀνταπόδομα τοῖς ἔθνεσιν, καὶ προσέχετε εἰς προστάγματα τοῦ νόμου. | Retribuite retributionem gentibus, et intendite in præceptum legis. | Repay the Gentiles, and obey the commandments of the law.” |
| 69 | And he blessed them, and was joined to his fathers. | Bấy giờ ông Mát-tít-gia chúc phúc cho các con, rồi về sum họp với tổ tiên. | Καὶ ηὐλόγησεν αὐτούς· καὶ προσετέθη πρὸς τοὺς πατέρας αὐτοῦ. | Et benedixit eos, et appositus est ad patres suos. | He blessed them, and was gathered to his ancestors. |
| 70 | And he died in the hundred and forty-sixth year: and he was buried by his sons in the sepulchres of his fathers in Modin, and all Israel mourned for him with great mourning. | Ông qua đời năm một trăm bốn mươi sáu và được mai táng trong phần mộ tổ tiên ở Mô-đin. Toàn dân Ít-ra-en khóc thương ông thảm thiết. | καὶ ἀπέθανεν ἐν τῷ ἕκτῳ καὶ τεσσερακοστῷ καὶ ἑκατοστῷ ἔτει· καὶ ἔθαψαν αὐτὸν οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἐν τάφοις πατέρων αὐτοῦ ἐν Μωδεείν, καὶ ἐκόψαντο αὐτὸν πᾶς Ἰσραὴλ κοπετὸν μέγαν. | Et defunctus est anno centesimo et quadragesimo sexto: et sepultus est a filiis suis in sepulchris patrum suorum in Modin, et planxerunt eum omnis Israël planctu magno. | He died in the one hundred forty sixth year, and his sons buried him in the tombs of his ancestors at Modin. All Israel made great lamentation for him. |
Chỉ hiển thị các ấn bản đã công khai. Mỗi câu khớp theo tham chiếu chuẩn (OSIS); nơi cách đánh số câu khác nhau (Thánh Vịnh theo bản Hy Lạp/Latinh), câu hiện đúng ở dòng của bản đó.