Đối chiếu bản dịch & ngôn ngữ
2 Ma-ca-bê 14
| Câu | DRA English · Douay-Rheims (Challoner) | LCCMN Tiếng Việt · KPA — ấn bản Lời Chúa cho mọi người | LXX Hy Lạp · Septuagint (Swete 1930) | Vulg Latinh · Clementine Vulgate | WEB-C English · World English Bible (Catholic Edition) |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | But after the space of three years Judas, and they that were with him, understood that Demetrius the son of Seleucus was come up with a great power, and a navy by the haven of Tripolis to places proper for his purpose. | Khoảng ba năm sau, ông Giu-đa và những người theo ông nghe đồn rằng vua Đê-mết-ri-ô, con của vua Xê-lêu-cô, cùng với đoàn quân đông đảo và đội chiến thuyền đã đổ bộ lên hải cảng Tri-pô-li. | Μετὰ δὲ τριετῆ χρόνον προσέπεσεν τοῖς περὶ τὸν Ἰούδαν, Δημήτριον τὸν τοῦ Σελεύκου διὰ τοῦ κατὰ Τρίπολιν λιμένος εἰσπλεύσαντα μετὰ πλήθους ἰσχυροῦ καὶ στόλου | Sed post triennii tempus, cognovit Judas et qui cum eo erant Demetrium Seleuci cum multitudine valida et navibus per portam Tripolis ascendisse ad loca opportuna, | Three years later, news was brought to Judas and his company that Demetrius the son of Seleucus, having sailed into the harbor of Tripolis with a mighty army and a fleet, |
| 2 | And had made himself master of the countries against Antiochus, and his general Lysias. | Vua đã chiếm cứ cả vùng, sau khi thủ tiêu vua An-ti-ô-khô và Ly-xi-a, giám hộ của vua này. | κεκρατηκέναι τῆς χώρας, ἐπανελόμενον Ἀντίοχον καὶ τὸν τούτου ἐπίτροπον Λυσίαν. | et tenuisse regiones adversus Antiochum, et ducem ejus Lysiam. | had taken possession of the country, having made away with Antiochus and his guardian Lysias. |
| 3 | Now one Alcimus, who had been chief priest, but had wilfully defiled himself in the time of mingling with the heathens, seeing that there was no safety for him, nor access to the altar, | Có một người tên là An-ki-mô, trước kia là thượng tế, nhưng đã cố tình vi phạm Lề Luật trong thời loạn ly. Ông ta tưởng rằng mình không còn lối thoát, cũng không thể lên bàn thờ dâng lễ toàn thiêu được nữa, | Ἄλκιμος δὲ τις προγεγονὼς ἀρχιερεύς, ἑκουσίως δὲ μεμολυσμένος ἐν τοῖς τῆς ἀμιξίας χρόνοις, συννοήσας ὅτι καθ᾽ ὁντιναοῦν τρόπον οὐκ ἔστιν αὐτῷ σωτηρία οὐδὲ πρὸς τὸ ἅγιον θυσιαστήριον ἔτι πρόσοδος, | Alcimus autem quidam, qui summus sacerdos fuerat, sed voluntarie coinquinatus est temporibus commistionis, considerans nullo modo sibi esse salutem neque accessum ad altare, | But one Alcimus, who had formerly been high priest, and had willfully polluted himself in the times when there was no mingling with the Gentiles, considering that there was no deliverance for him in any way, nor any more access to the holy altar, |
| 4 | Came to king Demetrius in the year one hundred and fifty, presenting unto him a crown of gold, and a palm, and besides these, some boughs which seemed to belong to the temple. And that day indeed he held his peace. | nên đã đến gặp vua Đê-mết-ri-ô vào khoảng năm một trăm năm mươi mốt và dâng tặng vua một triều thiên bằng vàng với nhành thiên tuế; ngoài ra, ông ta còn dâng cho vua những nhánh ô-liu thường dùng ở Đền Thờ. Vào ngày ấy, ông ta ở yên không làm gì. | ἦλθεν πρὸς τὸν βασιλέα Δημήτριον ὡς πρώτῳ καὶ ἑκατοστῷ καὶ πεντηκοστῷ ἔτει, προσάγων αὐτῷ στέφανον χρυσοῦν καὶ φοίνικα, πρὸς δὲ τούτοις τοῖς νομιζομένοις θαλλῶν τοῦ ἱεροῦ· καὶ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἡσυχίαν ἔσχεν. | venit ad regem Demetrium centesimo quinquagesimo anno, offerens ei coronam auream et palmam, super hæc et thallos, qui templi esse videbantur. Et ipsa quidem die siluit. | came to King Demetrius in about the one hundred fifty-first year, presenting to him a crown of gold and a palm, and beside these some of the festal olive boughs of the temple. For that day, he held his peace; |
| 5 | But having gotten a convenient time to further his madness, being called to counsel by Demetrius, and asked what the Jews relied upon, and what were their counsels, | Tuy nhiên, ông ta đã gặp cơ hội thuận tiện cho những dự tính điên rồ của mình, khi ông được vua Đê-mết-ri-ô triệu đến Hội đồng cố vấn và được hỏi xem người Do-thái có thái độ hay dự tính nào, ông ta liền trả lời: | καιρὸν δὲ λαβὼν τῆς ἰδίας ἀνοίας συνεργόν, προσκληθεὶς εἰς συνέδριον ὑπὸ τοῦ Δημητρίου καὶ ἐπερωτηθεὶς ἐν τίνι διαθέσει καὶ βουλῇ καθέστηκαν οἱ Ἰουδαῖοι, πρὸς ταῦτα ἔφη | Tempus autem opportunum dementiæ suæ nactus, convocatus a Demetrio ad consilium, et interrogatus quibus rebus et consiliis Judæi niterentur, | but having gotten opportunity to further his own madness, being called by Demetrius into a meeting of his council, and asked how the Jews stood affected and what they intended, he answered: |
| 6 | He answered thereunto: They among the Jews that are called Assideans, of whom Judas Machabeus is captain, nourish wars, and raise seditions, and will not suffer the realm to be in peace. | “Những người Do-thái mà người ta gọi là Kha-xi-đim, dưới quyền chỉ huy của Giu-đa Ma-ca-bê, là những kẻ hiếu chiến và phản loạn. Chúng không để cho vương quốc được thái bình. | Οἱ λεγόμενοι τῶν Ἰουδαίων Ἁσιδαῖοι, ὧν ἀφηγεῖται Ἰούδας ὁ Μακκαβαῖος, πολεμοτροφοῦσιν καὶ στασιάζουσιν, οὐκ ἐῶντες τὴν βασιλείαν εὐσταθείας τυχεῖν. | respondit: Ipsi qui dicuntur Assidæi Judæorum, quibus præest Judas Machabæus, bella nutriunt, et seditiones movent, nec patiuntur regnum esse quietum: | “Those of the Jews called Hasidaeans, whose leader is Judas Maccabaeus, keep up war and are seditious, not allowing the kingdom to find tranquillity. |
| 7 | For I also being deprived of my ancestors’ glory (I mean of the high priesthood) am now come hither: | Do đó, tôi đã bị tước mất vinh dự của tổ tiên, ý tôi muốn nói là chức thượng tế. Bây giờ, tôi đến đây, | ὅθεν ἀφελόμενος τὴν προγονικὴν δόξαν, λέγων δὲ τὴν ἀρχιερωσύνην, δεύτερον νῦν ἐλήλυθα, | nam et ego defraudatus parentum gloria (dico autem summo sacerdotio) huc veni: | Therefore, having laid aside my ancestral glory—I mean the high priesthood—I have now come here, |
| 8 | Principally indeed out of fidelity to the king’s interests, but in the next place also to provide for the good of my countrymen: for all our nation suffereth much from the evil proceedings of those men. | trước hết vì thành tâm lo đến quyền lợi của đức vua, sau là vì công ích của đồng bào tôi; bởi sự điên cuồng của những kẻ vừa nói trên mà toàn thể giống nòi chúng tôi gặp phải lao đao khốn khổ. | πρῶτον μέν ὑπὲρ τῶν ἀνηκόντων τῷ βασιλεῖ γνησίως φρονῶν, δεύτερον δὲ καὶ τῶν ἰδίων πολιτῶν στοχασάμενος· τῇ μὲν γὰρ τῶν προειρημένων ἀλογιστίᾳ τὸ σύμπαν ἡμῶν γένος οὐ μικρῶς ἀκληρεῖ. | primo quidem utilitatibus regis fidem servans, secundo autem etiam civibus consulens: nam illorum pravitate universum genus nostrum non minime vexatur. | first for the genuine care I have for the things that concern the king, and secondly because I have regard also to my own fellow citizens. For through the unadvised dealing of those of whom I spoke before, our whole race is in no small misfortune. |
| 9 | Wherefore, O king, seeing thou knowest all these things, take care, I beseech thee, both of the country, and of our nation, according to thy humanity which is known to all men, | Tâu đức vua, khi nào ngài biết rõ từng chi tiết các vấn đề ấy, xin ngài dùng các biện pháp cần thiết để cứu xứ sở và đồng bào chúng tôi đang bị đe doạ tư bề, vì ngài vẫn hằng nhân đạo đối với mọi người. | ἕκαστα δὲ τούτων ἐπεγνωκὼς σύ, βασιλεῦ, καὶ τῆς χώρας καὶ τοῦ περιισταμένου γένους ἡμῶν προσνοήθητι, καθ᾽ ἣν ἔχεις πρὸς ἅπαντας εὐαπάντητον φιλανθρωπίαν. | Sed oro his singulis, o rex, cognitis, et regioni et generi, secundum humanitatem tuam pervulgatam omnibus, prospice: | O king, having informed yourself of these things, take thought both for our country and for our race, which is surrounded by enemies, according to the gracious kindness with which you receive all. |
| 10 | For as long as Judas liveth, it is not possible that the state should be quiet. | Bao lâu Giu-đa còn sống, đất nước vẫn chưa được thái bình.” | ἄχρι γὰρ Ἰούδας περίεστιν, ἀδύνατον εἰρήνης τυχεῖν τὰ πράγματα. | nam, quamdiu superest Judas, impossibile est pacem esse negotiis. | For as long as Judas remains alive, it is impossible for the government to find peace. |
| 11 | Now when this man had spoken to this effect, the rest also of the king’s friends, who were enemies of Judas, incensed Demetrius against him. | An-ki-mô vừa nói như thế xong, các bạn hữu khác của vua Đê-mết-ri-ô, vốn hiềm khích với ông Giu-đa, cũng vội vàng khơi thêm lửa giận của vua. | τοιούτων δὲ ῥηθέντων ὑπὸ τούτου, θᾶττον οἱ λοιποὶ φίλοι δυσμενῶς ἔχοντες τὰ πρὸς τὸν Ἰούδαν προσεπύρωσαν τὸν Δημήτριον. | Talibus autem ab hoc dictis, et ceteri amici hostiliter se habentes adversus Judam, inflammaverunt Demetrium. | When he had spoken such words as these, at once the rest of the king’s friends, having ill will against Judas, inflamed Demetrius yet more. |
| 12 | And forthwith he sent Nicanor, the commander over the elephants, governor into Judea: | Lập tức vua chỉ định Ni-ca-no, người đã từng là tướng chỉ huy voi trận, làm tổng trấn xứ Giu-đê và sai đi tới đó. | προχειρισάμενος δὲ εὐθέως τὸν Νικάνορα τὸν γενόμενον ἐλεφαντάρχην, καὶ στρατηγὸν ἀναδείξας τῆς Ἰουδαίας, ἐξαπέστειλεν· | Qui statim Nicanorem præpositum elephantorum ducem misit in Judæam: | He immediately appointed Nicanor, who had been master of the elephants, and made him governor of Judea. He sent him out, |
| 13 | Giving him in charge, to take Judas himself: and disperse all them that were with him, and to make Alcimus the high priest of the great temple. | Vua ra lệnh cho ông ta phải giết ông Giu-đa, đánh tan những người theo phe ông này, phục chức cho An-ki-mô làm thượng tế của Đền Thờ rất vĩ đại. | δοὺς ἐπιστολάς, αὐτὸν μὲν τὸν Ἰουδὰ ἐπανελέσθαι, τοὺς δὲ σὺν αὐτῷ σκορπίσαι, καταστῆσαι δὲ Ἄλκιμον ἀρχιερέα τοῦ μεγίστου ἱεροῦ. | datis mandatis ut ipsum quidem Judam caperet: eos vero qui cum illo erant, dispergeret, et constitueret Alcimum maximi templi summum sacerdotem. | giving him written instructions to kill Judas himself and to scatter those who were with him, and to set up Alcimus as high priest of the great temple. |
| 14 | Then the Gentiles who had fled out of Judea from Judas, came to Nicanor by docks, thinking the miseries and calamities of the Jews to be the welfare of their affairs. | Các dân ngoại cư ngụ ở vùng Giu-đê, trước đây trốn tránh ông Giu-đa, nay lũ lượt kéo về liên kết với Ni-ca-no, tưởng rằng nỗi bất hạnh và tai hoạ của người Do-thái sẽ thành điều may mắn cho mình.1 Mcb 7,27-28 | οἱ δὲ ἐπὶ τῆς Ἰουδαίας πεφυγαδευκότες τὸν Ἰούδαν ἔθνη συνέμισγον ἀγεληδὸν τῷ Νικάνορι, τὰς τῶν Ἰουδαίων ἀτυχίας καὶ συμφορὰς ἰδίας εὐημερίας δοκοῦντες ἔσεσθαι. | Tunc gentes quæ de Judæa fugerant Judam, gregatim se Nicanori miscebant, miserias et clades Judæorum prosperitates rerum suarum existimantes. | Those in Judea who had driven Judas into exile thronged to Nicanor in flocks, supposing that the misfortunes and calamities of the Jews would be successes to themselves. |
| 15 | Now when the Jews heard of Nicanor’s coming, and that the nations were assembled against them, they cast earth upon their heads, and made supplication to him, who chose his people to keep them for ever, and who protected his portion by evident signs. | Nghe biết Ni-ca-no và dân ngoại đang đến tấn công mình, người Do-thái bỏ bụi đất lên đầu và cầu xin cùng Đấng đã thiết lập dân Người cho đến muôn đời và đã luôn hiển linh để trợ giúp phần cơ nghiệp của Người là Ít-ra-en. | Ἀκούσαντες δὲ τὴν τοῦ Νικάνορος ἔφοδον καὶ τὴν ἐπίθεσιν τῶν ἐθνῶν, καταπασάμενοι γῆν ἐλιτάνευσαν τὸν ἄχρι αἰῶνος συστήσαντα τὸν αὑτοῦ λαόν, ἀεὶ δὲ μετ᾽ ἐπιφανείας ἀντιλαμβανόμενον τῆς ἑαυτοῦ μερίδος. | Audito itaque Judæi Nicanoris adventu, et conventu nationum, conspersi terra rogabant eum qui populum suum constituit, ut in æternum custodiret, quique suam portionem signis evidentibus protegit. | But when the Jews heard of Nicanor’s advance and the assault of the heathen, they sprinkled dirt on their heads and made solemn prayers to him who had established his own people for evermore, and who always, making manifest his presence, upholds those who are his own heritage. |
| 16 | Then at the commandment of their captain, they forthwith removed from the place where they were, and went to the town of Dessau, to meet them. | Rồi theo lệnh của vị chỉ huy, lập tức họ rời khỏi đó và giáp chiến với quân địch tại làng Đét-xau. | προστάξαντος δὲ τοῦ ἡγουμένου, ἐκεῖθεν εὐθέως ἀναζεύξας συνμίσγει αὐτοῖς ἐπὶ κώμην Λεσσαού. | Imperante autem duce, statim inde moverunt, conveneruntque ad castellum Dessau. | When the leader had given orders, he immediately set out from there and joined battle with them at a village called Lessau. |
| 17 | Now Simon the brother of Judas had joined battle with Nicanor, but was frightened with the sudden coming of the adversaries. | Bấy giờ ông Si-môn, anh ông Giu-đa đang giao chiến với Ni-ca-no, thì bị đối phương tấn công bất ngờ, nên ông phải tổn thất nhẹ. | Σίμων δὲ ὁ ἀδελφὸς Ἰούδα συμβεβληκὼς ἦν τῷ Νικάνορι, βραδέως δέ, διὰ τὴν ἐφνίδιον τῶν ἀντιπάλων ἀφασίαν ἐπταικώς. | Simon vero frater Judæ commiserat cum Nicanore: sed conterritus est repentino adventu adversariorum. | But Simon, the brother of Judas, had encountered Nicanor, yet not till late, having been delayed by reason of the sudden consternation caused by his adversaries. |
| 18 | Nevertheless Nicanor hearing of the valour of Judas’ companions, and the greatness of courage with which they fought for their country, was afraid to try the matter by the sword. | Tuy nhiên, bởi đã từng được nghe nói về chí nam nhi và lòng dũng cảm chiến đấu vì tổ quốc của ông Giu-đa và những người theo ông, nên Ni-ca-no sợ phải đi tới quyết định gây đổ máu. | ὅμως δὲ ἀκούων ὁ Νικάνωρ ἣν εἶχον οἱ περὶ τὸν Ἰούδαν ἀνδραγαθίαν καὶ ἐν τοῖς περὶ τῆς πατρίδος ἀγῶσιν εὐψυχίαν, ὑπευλαβεῖτο τὴν κρίσιν δι᾽ αἱμάτων ποιήσασθαι. | Nicanor tamen, audiens virtutem comitum Judæ, et animi magnitudinem quam pro patriæ certaminibus habebant, sanguine judicium facere metuebat. | Nevertheless Nicanor, hearing of the valor of those who were with Judas, and their courage in fighting for their country, shrank from bringing the matter to the decision of the sword. |
| 19 | Wherefore he sent Posidonius, and Theodotius, and Matthias before to present and receive the right hands. | Vì thế ông ta cử các ông Pô-xi-đô-ni-ô, Thê-ô-đô-tô và Mát-tít-gia đến bắt tay làm hoà với người Do-thái. | διόπερ ἔπεμψεν Ποσιδώνιον καὶ Θεόδοτον καὶ Ματταθίαν, δοῦναι καὶ λαβεῖν δεξιάς. | Quam ob rem præmisit Posidonium, et Theodotium, et Matthiam, ut darent dextras atque acciperent. | Therefore he sent Posidonius, Theodotus, and Mattathias to give and receive pledges of friendship. |
| 20 | And when there had been a consultation thereupon, and the captain had acquainted the multitude with it, the) were all of one mind to consent to covenants. | Vậy sau khi cứu xét kỹ càng các đề nghị ấy, vị chỉ huy thông báo cho toàn quân biết; và khi mọi người tỏ ra nhất trí thì họ thoả thuận ký hoà ước. | πλείονος δὲ γενομένης περὶ τούτων ἐπισκέψεως, καὶ τοῦ ἡγουμένου τοῖς πλήθεσιν ἀνακοινωσαμένου, καὶ φανείσης ὁμοιοψήφου συγγνώμης, ἐπένευσαν ταῖς συνθήκαις. | Et cum diu de his consilium ageretur, et ipse dux ad multitudinem retulisset, omnium una fuit sententia amicitiis annuere. | So when these proposals had been long considered, and the leader had made the troops acquainted with them, and it appeared that they were all of like mind, they consented to the covenants. |
| 21 | So they appointed a day upon which they might commune together by themselves: and seats were brought out, and set for each one. | Đôi bên ấn định ngày các đại diện sẽ gặp nhau riêng. Mỗi bên chỉ có một xe tiến đến chỗ họp, nơi có đặt hàng ghế danh dự. | ἐτάξαντο δὲ ἡμέραν ἐν ᾗ κατ᾽ ἰδίαν ἥξουσιν εἰς τὸ αὐτό· καὶ προῆλθεν παρ᾽ ἑκάστου δίφραξ, ἔθεσαν δίφρους. | Itaque diem constituerunt, qua secreto inter se agerent: et singulis sellæ prolatæ sunt, et positæ. | They appointed a day on which to meet together by themselves. A chariot came forward from each army. They set up seats of honor. |
| 22 | But Judas ordered men to be ready in convenient places, lest some mischief might he suddenly practiced by the enemies: so they made an agreeable conference. | Ông Giu-đa bố trí quân cầm khí giới, trong tư thế sãn sàng tại các vị trí xung yếu, đề phòng địch quân tráo trở bất ngờ; nhưng cuộc thương nghị diễn ra tốt đẹp. | διέταξεν Ἰούδας ἐνόπλους ἑτοίμους ἐν τοῖς ἐπικαίροις τόποις, μή ποτε ἐκ τῶν πολεμίων ἐφνιδίως κακουργία γένηται· τὴν ἁρμόζουσαν ἐποιήσαντο κοινολογίαν. | Præcepit autem Judas armatos esse locis opportunis, ne forte ab hostibus repente mali aliquid oriretur: et congruum colloquium fecerunt. | Judas stationed armed men ready in convenient places, lest perhaps there should suddenly be treachery on the part of the enemy. They held a conference as was appropriate. |
| 23 | And Nicanor abode in Jerusalem, and did no wrong, but sent away the flocks of the multitudes that had been gathered together. | Ni-ca-no lưu lại Giê-ru-sa-lem, không làm điều chi thất sách, lại còn giải tán đám đông đã lũ lượt kéo về liên kết với ông ta. | διέτριβεν ὁ Νικάνωρ ἐν Ἰεροσολύμοις, καὶ ἔπραττεν οὐθὲν ἄτοπον· τοὺς δὲ συναχθέντας ἀγελαίους ὄχλους ἀπέλυσεν. | Morabatur autem Nicanor Jerosolymis, nihilque inique agebat: gregesque turbarum quæ congregatæ fuerant, dimisit. | Nicanor waited in Jerusalem, and did nothing to cause disturbance, but dismissed the flocks of people that had gathered together. |
| 24 | And Judas was always dear to him from the heart, and he was well affected to the man. | Ông ta luôn giữ ông Giu-đa ở bên mình, và trong thâm tâm rất ngưỡng mộ con người ấy. | καὶ εἶχεν τὸν Ἰούδαν διὰ παντὸς ἐν προσώπῳ· ψυχικῶς τῷ ἀνδρὶ προσεκέκλιτο. | Habebat autem Judam semper carum ex animo, et erat viro inclinatus. | He kept Judas always in his presence. He had gained a hearty affection for the man. |
| 25 | And he desired him to marry a wife, and to have children. So he married: he lived quietly, and they lived in common. | Ông ta khuyên ông Giu-đa lập gia đình và sinh con cái. Thế là ông Giu-đa cưới vợ, chung hưởng cuộc sống an nhàn và hạnh phúc. | παρεκάλεσεν αὐτὸν γῆμαι καὶ παιδοποιήσασθαι· ἐγάμησεν, εὐστάθησεν, ἐκοινώνησεν βίου. | Rogavitque eum ducere uxorem, filiosque procreare. Nuptias fecit: quiete egit, communiterque vivebant. | He urged him to marry and have children. He married, settled quietly, and took part in common life. |
| 26 | But Alcimus seeing the love they had one to another, and the covenants, came to Demetrius, and told him that Nicanor assented to the foreign interest, for that he meant to make Judas, who was a traitor to the kingdom, his successor. | An-ki-mô thấy hai ông đối xử tử tế với nhau, nên lấy một bản sao hoà ước, đến yết kiến vua Đê-mết-ri-ô và trình với vua rằng Ni-ca-no có ý định chống lại quyền lợi vương quốc, vì ông ta muốn cất nhắc ông Giu-đa, kẻ thù của vương quốc, lên kế nghiệp mình. | Ὁ δὲ Ἄλκιμος συνιδὼν τὴν πρὸς ἀλλήλους εὔνοιαν καὶ τὰς γενομένας συνθήκας λαβὼν ἧκεν πρὸς τὸν Δημήτριον, καὶ ἔλεγεν τὸν Νικάνορα ἀλλότρια φρονεῖν τῶν πραγμάτων· τὸν γὰρ ἐπίβουλον τῆς βασιλείας αὐτοῦ Ἰούδαν διάδοχον ἀπέδειξεν. | Alcimus autem, videns caritatem illorum ad invicem et conventiones, venit ad Demetrium, et dicebat Nicanorem rebus alienis assentire, Judamque regni insidiatorem successorem sibi destinasse. | But Alcimus, perceiving the good will that was between them, and having taken possession of the covenants that had been made, came to Demetrius and told him that Nicanor was disloyal to the government, for he had appointed that conspirator against his kingdom, Judas, to be his successor. |
| 27 | Then the king being in a rage and provoked with this man’s wicked accusations, wrote to Nicanor, signifying, that he was greatly displeased with the covenant of friendship: and that he commanded him nevertheless to send Machabeus prisoner in all haste to Antioch. | Vua nổi giận và vì lời xúi xiểm quỷ quái của tên đại gian ác ấy, nên viết thư cho Ni-ca-no, ngỏ ý không tán thành bản hoà ước đó, và ra lệnh cho ông ta phải lập tức bắt trói ông Ma-ca-bê điệu về An-ti-ô-khi-a. | ὁ δὲ βασιλεὺς ἔκθυμος γενόμενος καὶ ταῖς τοῦ πανπονήρου διαβολαῖς ἐρεθισθείς, ἔγραψεν Νικάνορι ὑπὲρ μὲν τῶν συνθηκῶν φάσκων βαρέως φέρειν, κελεύων δὲ τὸν Μακκαβαῖον δέσμιον ἐξαποστέλλειν εἰς Ἀντιοχίαν ταχέως. | Itaque rex exasperatus, et pessimis hujus criminationibus irritatus, scripsit Nicanori, dicens graviter quidem se ferre de amicitiæ conventione, jubere tamen Machabæum citius vinctum mittere Antiochiam. | The king, falling into a rage, and being exasperated by the false accusations of that most wicked man, wrote to Nicanor, signifying that he was displeased at the covenants, and commanding him to send Maccabaeus prisoner to Antioch in all haste. |
| 28 | When this was known, Nicanor was in a consternation, and took it grievously that he should make void the articles that were agreed upon, having received no injury from the man. | Được thư ấy, Ni-ca-no hốt hoảng. Ông ta hết sức băn khoăn vì phải thất ước với một người chẳng hề làm một điều chi bất chính. | προσπεσόντων δὲ τούτων τῷ Νικάνορι, συνεκέχυτο, καὶ δυσφόρως ἔφερεν, εἰ τὰ διεσταλμένα ἀθετήσει μηδὲν τἀνδρὸς ἠδικηκότος. | Quibus cognitis, Nicanor consternabatur, et graviter ferebat, si ea quæ convenerant irrita faceret, nihil læsus a viro: | When this message came to Nicanor, he was confounded, and was very troubled at the thought of annulling the articles that had been agreed upon, the man having done no wrong; |
| 29 | But because he could not oppose the king, he watched an opportunity to comply with the orders. | Nhưng vì không thể cưỡng lệnh vua, nên ông ta tìm dịp thuận tiện dùng mưu kế thi hành chỉ thị ấy. | ἐπεὶ δὲ τῷ βασιλεῖ ἀντιπράττειν οὐκ ἦν, εὔκαιρον ἐτήρει στρατηγήματι τοῦ ἐπιτελέσαι. | sed quia regi resistere non poterat, opportunitatem observabat qua præceptum perficeret. | but because there was no opposing the king, he watched his time to execute this purpose by strategy. |
| 30 | But when Machabeus perceived that Nicanor was more stern to him, and that when they met together as usual he behaved himself in a rough manner: and was sensible that this rough behaviour came not of good, he gathered together a few of his men, and hid himself from Nicanor. | Còn ông Ma-ca-bê, khi thấy Ni-ca-no tỏ ra lạnh nhạt với mình và đối xử cứng cỏi khác thường, thì hiểu rằng sự lạnh nhạt ấy tiên báo một điềm chẳng lành. Vì thế, ông tập hợp một số người theo ông trốn xa Ni-ca-no. | ὁ δὲ Μακκαβαῖος αὐστηρότερον διεξαγαγόντα συνιδὼν τὸν Νικάνορα τὰ πρὸς αὐτόν, καὶ τὴν ἠθισμένην ἀπάντησιν ἀγροικότερον ἐσχηκότα, νοήσας οὐκ ἀπὸ τοῦ βελτίστου τὴν αὐστηρίαν εἶναι, συστρέψας οὐκ ὀλίγους τῶν περὶ αὐτόν, συνεκρύπτετο τὸν Νικάνορα. | At Machabæus, videns secum austerius agere Nicanorem, et consuetum occursum ferocius exhibentem, intelligens non ex bono esse austeritatem istam, paucis suorum congregatis, occultavit se a Nicanore. | But Maccabaeus, when he perceived that Nicanor was behaving more harshly in his dealings with him, and that he had become ruler in his customary bearing, understanding that this harshness came not of good, gathered together not a few of his men, and concealed himself from Nicanor. |
| 31 | But he finding himself notably prevented by the man, came to the great and holy temple: and commanded the priests that were offering the accustomed sacrifices, to deliver him the man. | Sau khi nhận ra mình bị mắc mưu ông Giu-đa, Ni-ca-no tiến lên Đền Thánh vĩ đại, đang lúc các tư tế dâng hy lễ như thường lệ. Ông ta truyền cho các tư tế phải trao nộp con người ấy. | Συγγνοὺς δὲ ὁ ἕτερος ὅτι γενναίως ὑπὸ τοῦ ἀνδρὸς ἐστρατήγηται, παραγενόμενος ἐπὶ τὸ μέγιστον καὶ ἅγιον ἱερόν, τῶν ἱερέων τὰς καθηκούσας θυσίας προσαγόντων, ἐκέλευσεν παραδιδόναι τὸν ἄνδρα. | Quod cum ille cognovit, fortiter se a viro præventum, venit ad maximum et sanctissimum templum: et sacerdotibus solitas hostias offerentibus, jussit sibi tradi virum. | But the other, when he became aware that he had been bravely defeated by the strategy of Judas, came to the great and holy temple, while the priests were offering the usual sacrifices, and commanded them to hand over the man. |
| 32 | And when they swore unto him, that they knew not where the man was whom he sought, he stretched out his hand to the temple, | Họ cương quyết thề rằng không biết người đang bị truy nã hiện nay ở đâu. | τῶν δὲ μεθ᾽ ὅρκων φασκόντων μὴ γινώσκειν ποῦ ποτ᾽ ἐστὶν ὁ ζητούμενος, | Quibus cum juramento dicentibus nescire se ubi esset qui quærebatur, extendens manum ad templum, | When they declared with oaths that they had no knowledge where the man was whom he sought, |
| 33 | And swore, saying: Unless you deliver Judas prisoner to me, I will lay this temple of God even with the ground, and will beat down the altar, and I will dedicate this temple to Bacchus. | Ni-ca-no giơ tay phải về phía Đền Thờ mà thề như sau: “Nếu các ngươi không bắt trói Giu-đa đem nộp cho ta, ta sẽ phá bình địa Đền Thờ của Thiên Chúa, sẽ triệt hạ bàn thờ dâng lễ toàn thiêu, rồi sẽ dựng ngay tại đó một điện thờ nguy nga dâng kính thần Đi-ô-ny-xô.” | προτείνας τὴν δεξιὰν ἐπὶ τὸν νεώ, ὤμοσεν ταῦτα Ἐὰν μὴ δέσμιόν μοι τὸν Ἰούδαν παραδῶτε, τόνδε τὸν τοῦ θεοῦ σηκὸν εἰς πεδίον ποιήσω, καὶ τὸ θυσιαστήριον κατασκάψω, καὶ ἱερὸν ἐνταῦθα τῷ Διονύσῳ ἐπιφανὲς ἀναστήσω. | juravit, dicens: Nisi Judam mihi vinctum tradideritis, istud Dei fanum in planitiem deducam, et altare effodiam, et templum hoc Libero patri consecrabo. | he stretched out his right hand toward the sanctuary, and swore this oath: “If you won’t deliver up to me Judas as a prisoner, I will level this temple of God even with the ground, break down the altar, and I will erect here a temple to Dionysus for all to see. |
| 34 | And when he had spoken thus he departed. But the priests stretching forth their hands to heaven, called upon him that was ever the defender of their nation, saying in this manner: | Nói xong, ông ta bỏ đi. Nhưng các tư tế dang tay lên trời, khẩn cầu cùng Đấng hằng chiến đấu cho dân tộc chúng ta. Họ cầu nguyện như thế này: | τοσαῦτα δὲ εἰπὼν ἀπῆλθεν· οἱ δὲ ἱερεῖς προτείναντες τὰς χεῖρας εἰς τὸν οὐρανὸν ἐπεκαλοῦντο τὸν διὰ παντὸς ὑπέρμαχον τοῦ ἔθνους ἡμῶν, ταῦτα λέγοντες | Et his dictis abiit. Sacerdotes autem protendentes manus in cælum, invocabant eum qui semper propugnator esset gentis ipsorum, hæc dicentes: | And having said this, he departed. But the priests, stretching forth their hands toward heaven, called upon him who always fights for our nation, in these words: |
| 35 | Thou, O Lord of all things, who wantest nothing, wast pleased that the temple of thy habitation should be amongst us. | “Lạy Đức Chúa, Ngài chẳng cần gì cả. Ngài ưa thích có một Đền Thờ để lưu ngụ giữa chúng con. | Σύ, Κύριε, τῶν ὅλων ἀπροσδεὴς ὑπάρχων, ηὐδόκησας ναὸν τῆς σῆς σκηνώσεως ἐν ἡμῖν γενέσθαι. | Tu, Domine universorum, qui nullius indiges, voluisti templum habitationis tuæ fieri in nobis. | “You, O Lord of the universe, who in yourself have need of nothing, were well pleased that a sanctuary of your habitation should be set among us. |
| 36 | Therefore now, O Lord the holy of all holies, keep this house for ever undefiled which was lately cleansed. | Vậy nay, lạy Đức Chúa, Đấng vô cùng thánh thiện, xin Ngài luôn gìn giữ cho khỏi bị ô uế Ngôi Nhà này, Ngôi Nhà vừa mới được thanh tẩy.” | καὶ νῦν, ἅγιε παντὸς ἁγιασμοῦ κύριε, διατήρησον εἰς αἰῶνα ἀμίαντον τόνδε τὸν προσφάτως κεκαθερισμένον οἶκον. | Et nunc, Sancte sanctorum, omnium Domine, conserva in æternum impollutam domum istam, quæ nuper mundata est. | So now, O holy Lord of all holiness, keep undefiled forever this house that has been recently cleansed.” |
| 37 | Now Razias, one of the ancients of Jerusalem, was accused to Nicanor, a man that was a lover of the city, and of good report, who for his affection was called the father of the Jews. | Khi ấy có một người tên là Ra-dít, thuộc hàng kỳ mục ở Giê-ru-sa-lem, bị tố cáo với Ni-ca-no. Ông là một người yêu mến đồng bào mình, tiếng tăm lừng lẫy và được gọi là cha của dân Do-thái, vì ông đối xử nhân từ với họ. | Ῥαζεὶς δέ τις τῶν ἀπὸ Ἰεροσολύμων πρεσβυτέρων ἐμηνύθη τῷ Νικάνορι ἀνὴρ φιλοπολίτης καὶ σφόδρα καλῶς ἀκούων, καὶ κατὰ τὴν εὔνοιαν πατὴρ τῶν Ἰουδαίων προσαγορευόμενος. | Razias autem quidam de senioribus ab Jerosolymis delatus est Nicanori, vir amator civitatis, et bene audiens: qui pro affectu pater Judæorum appellabatur. | Now information was given to Nicanor against one Razis, an elder of Jerusalem, who was a lover of his countrymen and a man of very good report, and one called Father of the Jews for his good will. |
| 38 | This man, for a long time, had held fast his purpose of keeping himself pure in the Jews’ religion, and was ready to expose his body and life, that he might persevere therein. | Trong giai đoạn đầu thời loạn ly, ông bị buộc tội là giữ đạo Do-thái. Với lòng nhiệt thành lớn lao, ông đã liều hy sinh cả thân xác và mạng sống vì đạo ấy. | ἦν γὰρ ἐν τοῖς ἔμπροσθεν χρόνοις τῆς ἀμιξίας κρίσεις εἰσενηνεγμένος Ἰουδαισμοῦ, καὶ σῶμα καὶ ψυχὴν ὑπὲρ τοῦ Ἰουδαισμοῦ παραβεβλημένος μετὰ πάσης ἐκτενίας. | Hic multis temporibus continentiæ propositum tenuit in Judaismo, corpusque et animam tradere contentus pro perseverantia. | For in the former times when there was no mingling with the Gentiles, he had been accused of following the Jews’ religion, and had risked body and life with all earnestness for the religion of the Jews. |
| 39 | So Nicanor being willing to declare the hatred that he bore the Jews, sent five hundred soldiers to take him. | Để chứng tỏ lòng ác cảm vốn có từ lâu đối với người Do-thái, Ni-ca-no sai hơn năm trăm quân đi bắt ông Ra-dít, | βουλόμενος δὲ Νικάνωρ πρόδηλον ποιῆσαι ἣν εἶχεν πρὸς τοὺς Ἰουδαίους δυσμενίαν, ἀπέστειλεν στρατιώτας ὑπὲρ τοὺς πεντακοσίους συλλαβεῖν αὐτόν. | Volens autem Nicanor manifestare odium quod habebat in Judæos, misit milites quingentos ut eum comprehenderent. | Nicanor, wishing to make evident the ill will that he bore against the Jews, sent above five hundred soldiers to seize him; |
| 40 | For he thought by insnaring him to hurt the Jews very much. | vì nghĩ rằng bắt được ông này là giáng một đòn chí tử trên người Do-thái. | ἔδοξεν γὰρ ἐκεῖνον συλλαβὼν τούτοις ἐνεργάσασθαι συμφοράν. | Putabat enim, si illum decepisset, se cladem Judæis maximam illaturum. | for he thought by seizing him to inflict an injury on them. |
| 41 | Now as the multitude sought to rush into his house, and to break open the door, and to set fire to it, when he was ready to be taken, he struck himself with his sword: | Nhưng khi bọn lính sắp chiếm được cái tháp, đang cố phá cổng ngoài và đòi đem lửa đốt các cửa, ông Ra-dít thấy mình bị bao vây tứ phía, đã rút gươm ra đâm vào mình. | τῶν δὲ πληθῶν μελλόντων τὸν πύργον καταλαβέσθαι καὶ τὴν αὐλαίαν θύραν βιαζομένων καὶ κελευόντων πῦρ προσάγειν καὶ τὰς θύρας ὑφάπτειν, περικατάλημπτος γενόμενος ὑπέθηκεν ἑαυτῷ τὸ ξίφος· | Turbis autem irruere in domum ejus, et januam dirumpere: atque ignem admovere cupientibus, cum jam comprehenderetur, gladio se petiit, | But when the troops were at the point of taking the tower, and were forcing the door of the court, and asked for fire to burn the doors, he, being surrounded on every side, fell upon his sword, |
| 42 | Choosing to die nobly rather than to fall into the hands of the wicked, and to suffer abuses unbecoming his noble birth. | Ông muốn chết vinh hơn là phải rơi vào tay bọn hung ác và bị nhục nhã, không xứng với địa vị cao quý của mình. | εὐγενῶς θέλων ἀποθανεῖν ἤπερ τοῖς ἀλιτηρίοις ὑποχείριος γενέσθαι, καὶ τῆς ἰδίας εὐγενείας ἀναξίως ὑβρισθῆναι. | eligens nobiliter mori potius quam subditus fieri peccatoribus, et contra natales suos indignis injuriis agi. | choosing rather to die nobly than to fall into the hands of the wicked wretches, and suffer outrage unworthy of his own nobleness. |
| 43 | But whereas through haste he missed of giving himself a sure wound, and the crowd was breaking into the doors, he ran boldly to the wall, and manfully threw himself down to the crowd: | Nhưng vì cuộc chiến hỗn loạn, ông không đâm trúng chỗ hiểm. Khi quân địch tông cửa ùa vào, ông đã nhanh chân chạy lên bờ tường cao và anh dũng gieo mình xuống giữa đám đông. | τῇ δὲ πληγῇ μὴ κατευθικτήσας διὰ τὴν τοῦ ἀγῶνος σπουδήν, καὶ τῶν ὄχλων ἔσω τῶν θυρωμάτων εἰσβαλλόντων, ἀναδραμὼν γενναίως ἐπὶ τὸ τεῖχος, κατεκρήμνισεν ἑαυτὸν ἀνδρωδῶς εἰς τοὺς ὄχλους. | Sed cum per festinationem non certo ictu plagam dedisset, et turbæ intra ostia irrumperent, recurrens audacter ad murum præcipitavit semetipsum viriliter in turbas: | But since he missed his stroke through the excitement of the struggle, and the crowds were now rushing within the door, he ran bravely up to the wall and cast himself down bravely among the crowds. |
| 44 | But they quickly making room for his fall, he came upon the midst of the neck. | Lập tức chúng giãn ra tạo thành một khoảng trống và ông rơi vào giữa. | τῶν δὲ ταχέως ἀναποδισάντων, γενομένου διαστήματος, ἦλθεν κατὰ μέσον τὸν κενεῶνα. | quibus velociter locum dantibus casui ejus, venit per mediam cervicem. | But as they quickly gave back, a space was made, and he fell on the middle of his side. |
| 45 | And as he had yet breath in him, being inflamed in mind he arose: and while his blood ran down with a great stream, and he was grievously wounded, he ran through the crowd: | Tuy còn thoi thóp, nhưng lòng bừng bừng nhiệt khí, ông trỗi dậy, dù máu chảy đầm đìa và vết thương đau đớn; ông chạy ngang qua đám đông, rồi đứng trên một tảng đá cheo leo. | ἔτι δὲ ἔμπνους ὑπάρχων καὶ πεπυρωμένος τοῖς θυμοῖς, ἐξαναστὰς φερομένων κρουνηδὸν τῶν αἱμάτων, καὶ δυσχερῶν τῶν τραυμάτων ὄντων, δρόμῳ τοὺς ὄχλους διελθών, καὶ στὰς ἐπί τινος πέτρας ἀπορρῶγος, | Et cum adhuc spiraret, accensus animo, surrexit, et cum sanguis ejus magno fluxu deflueret, et gravissimis vulneribus esset saucius, cursu turbam pertransiit: | Still having breath within him, and being inflamed with anger, he rose up, and though his blood gushed out in streams and his wounds were grievous, he ran through the crowds, and standing upon a steep rock, |
| 46 | And standing upon a steep rock, when he was now almost without blood, grasping his bowels with both hands, he cast them upon the throng, calling upon the Lord of life and spirit, to restore these to him again: and so he departed this life. | Mặc dù mất gần hết máu, ông cũng móc ruột xổ ra, hai tay cầm ruột quăng vào đám đông. Ông khẩn cầu Đấng làm chủ sự sống và thần khí, xin Người một ngày kia ban lại chúng cho ông. Ông qua đời như thế đó. | παντελῶς ἔξαιμος ἤδη γινόμενος, προβαλὼν τὰ ἔντερα καὶ λαβὼν ἑκατέραις ταῖς χερσίν, ἐνέσεισε τοῖς ὄχλοις· καὶ ἐπικαλεσάμενος τὸν δεσπόζοντα τῆς ζωῆς καὶ τοῦ πνεύματος τὰ αὐτὰ αὐτῷ πάλιν ἀποδοῦναι, τόνδε τὸν τρόπον μετήλλαξεν. | et stans supra quamdam petram præruptam, et jam exsanguis effectus, complexus intestina sua, utrisque manibus projecit super turbas, invocans dominatorem vitæ ac spiritus ut hæc illi iterum redderet: atque ita vita defunctus est. | when as his blood was now well near spent, he drew forth his bowels through the wound, and taking them in both his hands he shook them at the crowds. Calling upon him who is Lord of life and spirit to restore him these again, he died like this. |
Chỉ hiển thị các ấn bản đã công khai. Mỗi câu khớp theo tham chiếu chuẩn (OSIS); nơi cách đánh số câu khác nhau (Thánh Vịnh theo bản Hy Lạp/Latinh), câu hiện đúng ở dòng của bản đó.